Ο Άγιος Δημήτριος, προστάτης των νέων γεννήθηκε το 260 μ.Χ. στη Θεσσαλονίκη και ήταν γόνος αριστοκρατικής οικογένειας.
Ο πατέρας του, ένας από τους επισήμους “άρχοντες των Μακεδόνων”, ήταν στρατηγός του Ρωμαϊκού στρατού.
Ο Άγ. Δημήτριος ξεχώριζε για τις πολλές του αρετές και ήταν τόσο ικανός στη στρατιωτική τέχνη, που ξεπέρασε και τον πατέρα του στο βαθμό, αφού σε ηλικία 22 ετών, ήδη έφερε το βαθμό του χιλιάρχου και ήταν κάτω από τη διοίκηση του Τετράρχη (και έπειτα αυτοκράτορα) Γαλερίου Μαξιμιανού.
Αρχικά, τον προσέλαβε ως μέλος της συγκλήτου της πόλεως και λίγο αργότερα, του έδωσε το αξίωμα του Δούκα κάνοντάς τον στρατηγό όλης της Θεσσαλίας.
Εκτός απ΄ τα σωματικά και στρατιωτικά του χαρίσματα, ήταν προικισμένος και με πνευματικά χαρίσματα.
Ο Άγιος Δημήτριος ήταν εκλεκτό μέλος της Εκκλησίας της Θεσσαλονίκης και ευλαβής Χριστιανός.
“Γένους σεμνότητος, ουσίας αφθόνου, ισχύος σώματος, κάλλους ισότης, ηθών ευγένεια και η διαπάντων τούτων αρμονία και σύμβασις”.
Κύριο χάρισμα του ήταν η μόρφωσις και η παιδεία, “η των λόγων άσκησις εγγύς συνέφυ”.
Με την πνευματική του υπεροχή την ωραία εμφάνιση, την ηθική, την ευσέβεια και τη γενναιότητα, ο Δημήτριος έγινε πολύ γρήγορα γνωστός σε ολόκληρη την πόλη, “αντί ψυχής τη πόλει καθίσταται” και προεβλήθη ως ιδεώδες τελείου ανθρώπου.
Όχι μόνο δεν έκρυβε τον ζήλο της πίστεώς του, αλλά ούτε περιορίστηκε να λατρεύει κρυφά τον αληθινό Κύριο.
Ήταν φλογερός κήρυκας του λόγου του Κυρίου και δίδασκε άφοβα κατηχώντας τους Θεσσαλονικείς στην ορθή πίστη και κυρίως τους νέους, σπέρνοντας τα λόγια του Ευαγγελίου στις καρδιές τους.
Έτσι ο Άγιος αναδείχτηκε Διδάσκαλος, αλλά και Απόστολος αφού κήρυξε και στην Αττική και στην Αχαΐα και “ουδείς είχεν αντιστήναι τη του Δημητρίου σοφία και τω Πνεύματι ο ελάλει” και κατέστη “θαύμα εν λόγοις θείοις Δημήτριος και ευωδία Χριστού”.
Ο κατεξοχήν χώρος διδασκαλίας του Αγίου ήταν η “χαλκευτική στοά” που βρισκόταν σ΄ έναν υπόγειο Ναό της Αειπαρθένου Θεομήτορος κοντά στο δημόσιο λουτρό.
Ο αυτοκράτορας Μαξιμιανός Ερκούλιος που είχε έρθει στη Θεσσαλονίκη, για να συγκεντρώσει στρατό εναντίον των Ισαύρων, εκτιμώντας το λαμπρό, περίδοξο και περίβλεπτο γένος του Δημητρίου, αλλά και τις αρετές που συγκέντρωνε ο ίδιος, τον ανακήρυξε ανθύπατον και αυθέντην όλης της Ελλάδος δίδοντάς του την ανάλογη στρατιωτική στολή, το δακτυλίδιο και τον υπατικό ωρατίωνα, τα οποία έφερε ως διακριτικά της στρατιωτικής εξουσίας του.
Επί Διοκλητιανού, συνελήφθη ως χριστιανός και ως υπεύθυνος ίδρυσης κύκλου νέων για τη μελέτη της Αγίας Γραφής και φυλακίστηκε σε ένα λουτρό, όπου χύνονταν τα απόνερα της πόλεως επί Γαλερίου Μαξιμιανού, όταν αυτοκράτορας ήταν ο Διοκλητιανός, το 303 μ.Χ., διότι αγνόησε το διάταγμα του αυτοκράτορα Διοκλητιανού «περί αρνήσεως του χριστιανισμού».
Το μαρτύριο του Δημητρίου τελέστηκε όταν ο Μαξιμιανός επισκέφθηκε την Θεσσαλονίκη (296 ή 306), προκειμένου να απολαύσει τους αγώνες που διεξάγονταν μέσα στα πλαίσια του εορτασμού της νίκης των Ρωμαίων κατά των Σκυθών.
Στους αγώνες λάμβανε μέρος και ένας μεγαλόσωμος αθλητής, ο Λυαίος, ο οποίος είχε μεγάλη φήμη για τις ικανότητές του στο άθλημα της πάλης. Επειδή δε, ο Λυαίος προκαλούσε τα πλήθη να παλέψουν μαζί του, ένας από τους μαθητές του Δημητρίου, ο Νέστορας, ζήτησε την ευλογία του Αγίου, προκειμένου να αντιμετωπίσει τον Λυαίο.
Ο Άγιος Δημήτριος πράγματι ευλόγησε το Νέστορα σφραγίζοντάς τον στο πρόσωπο, με το σημείο του τιμίου σταυρού και λέγοντάς του: «και τον Λυαίο θα νικήσεις και για τον Χριστό θα μαρτυρήσεις». Ο νεαρός Νέστορας εισήλθε μέσα στο Στάδιο και λέγοντας «ο Θεός Δημητρίου βοήθει μοι…», πάλεψε και νίκησε τον Λυαίο.
«Και βαλών αυτώ καιρίαν πληγήν κατά καρδίας αφήκεν άπνουν επί της γης τον πρώην μεγάλαυχον», αναφέρει το Συναξάρι.
Ο Μαξιμιανός βλέποντας το γεγονός εξοργίστηκε, γι΄ αυτό και διέταξε να θανατωθεί ο Δημήτριος, θεωρώντας τον υπαίτιο για την ταπεινωτική ήττα του Λυαίου.
Έδωσε εντολή, λοιπόν, όπως θανατωθεί πρώτος ο Δημήτριος δια λογχισμού.
Ο θάνατος του Δημητρίου ήταν ακαριαίος, αλλά όμως, «πολλών θαυμάτων και ιάσεων παραδόξων μετά την τελευτήν γενόμενος ποιητής», υπογραμμίζει το Συναξάρι.
Οι συγγραφείς εγκωμίων του Αγίου Δημητρίου, Ευστάθιος Θεσσαλονίκης, Γρηγόριος ο Παλαμάς και Δημήτριος Χρυσολωράς, αναφέρουν ότι το σώμα του Αγίου ετάφη στον τόπο του μαρτυρίου, ο δε τάφος μετεβλήθη σε βαθύ φρέαρ που ανέβλυζε μύρο, εξ ου και η προσωνυμία του Μυροβλήτου.
Μετά το Δημήτριο, σειρά είχε ο Νέστορας, τον οποίο καρατόμησαν με το ίδιο του το ξίφος.
Ένας άλλος μαθητής του Αγίου Δημητρίου, ο Λούπος, μάζεψε το τίμιο αίμα του Μεγαλομάρτυρα Δημητρίου με το πανωφόρι και το δακτυλίδι του Αγίου και με αυτό επιτελούσε διάφορα σημεία και ιάσεις ασθενειών. Επειδή όμως, πολλοί πίστευαν στον Χριστό υπέστη και ο Λούπος παρόμοιο μαρτύριο με αυτό του Αγίου Δημητρίου και του Νέστορα, όπως εξάλλου και πολλοί άλλοι χριστιανοί της εποχής.
Στο τόπο του μαρτυρίου του εκτίσθηκε ένας μικρός ναός το 313 αφιερωμένος στο όνομά του. Το 324 στον ίδιο τόπο ανεγέρθηκε μία τρίκλιτη Βασιλική και το 413 κτίστηκε μία μεγαλύτερη. Η σημερινή μορφή του Ναού ανάγεται στο 1950.
Σημειωτέον ότι, από το 413 μέχρι το 1950, ο Ναός υπέστη πολλές καταστροφές και λεηλασίες. Η τελευταία καταστροφή σημειώθηκε το 1917 από μεγάλη πυρκαϊά.
Στα υπόγεια του Ναού αυτού σώζεται ο τόπος όπου φυλακίστηκε ο Άγιος Δημήτριος, καθώς και το πρώτο του μνήμα.
Στον ι. Ναό αυτόν φυλάσσονται τα τίμια λείψανα του Αγίου κι΄ ακριβώς γι΄ αυτό το λόγο έχει καταστεί μέγα προσκύνημα.
(Η χάρη του Αγίου με αξίωσε να υπηρετήσω στο ι. αυτό μαρτύριό Του, ως ψαλτάκι στη χορωδία του άρχοντα πρωτοψάλτη αείμν. Χρύσανθου Θεοδοσόπουλου, τα έτη 1964-1971, γεγονός που έκτοτε με συνέχει).
Τα θαύματα που έχει επιτελέσει μέχρι σήμερα ο μεγαλομάρτυς και αθλοφόρος του Χριστού Δημήτριος ο Μυροβλήτης είναι αναρίθμητα, πάρα πολλά δε εξ αυτών έχουν καταγραφεί σε διάφορα αγιολογικά και ιστορικά κείμενα, τα γνωστότερα των οποίων είναι τα «Βιβλία των θαυμάτων», που έχει συμπεριληφθεί στην συλλογή του Migne, «Patrologia Graeca» (P.G.), τομ. 116 (σελ. 1203 - 1398).
Απ΄ το βίο και τους άθλους του Αγίου, διδασκόμαστε την πραγματική πίστη και την αυτοθυσία στο όνομα του Κυρίου μας.
Μας κάνει να σκεφτούμε τι θα προτιμήσομε, την γήινη ευημερία μας ή το αιώνιο μέλλον μας.
Αν αισθανθούμε και βιώσομε τα λόγια του Αποστόλου Παύλου ”εμοί γάρ το ζείν Χριστός &΄ το αποθανείν κέρδος” (Φιλίπ.1,21), θα ΄μαστε κερδισμένοι.
Ο Μεγαλομάρτυρας Δημήτριος είναι ο πολιούχος και προστάτης της Θεσσαλονίκης, κύρια δε, των νέων, όπου γης.
Η μνήμη του τελείται στις 26 Οκτωβρίου.
Αντώνης Ν. Πεζανάκης
Θεολόγος
Θεολόγος
