Η ΕΙΚΟΝΑ: Μια καλλιτεχνική απόδοση των διπλών σταθμών, όπου ο «θείος Σαμ» είναι έτοιμος να πολεμήσει ενάντια στον επεκτατισμό της Κίνας στη Νότια Σινική Θάλασσα, ενώ στη Μεσόγειο παίζει τον Πόντιο Πιλάτο και νίπτει τας χείρας του, ζητώντας «ειρηνικές διαπραγματεύσεις»... Ειρηνικές διαπραγματεύσεις με ένα τουρκικό «Casus belli» από το 1996;
Η Ουάσινγκτον επικαλείται σθεναρά το διεθνές ναυτικό δίκαιο και τις αρχές της UNCLOS για να αμφισβητήσει τους ισχυρισμούς της Κίνας στη Νότια Σινική Θάλασσα, ωστόσο υποχωρεί σε διπλωματική ασάφεια όταν η Τουρκία αμφισβητεί τα θαλάσσια δικαιώματα της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η απροθυμία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ να επιβεβαιώσει τις καθιερωμένες νομικές αρχές μετά τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από το ναυτικό μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης εγείρει ανησυχητικά ερωτήματα σχετικά με την επιλεκτική επιβολή, τη γεωπολιτική σκοπιμότητα και τα διπλά μέτρα και σταθμά. Υπερασπίζεται η Ουάσινγκτον μια διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες - ή εφαρμόζει το διεθνές δίκαιο μόνο όταν αυτό εξυπηρετεί τα στρατηγικά της συμφέροντα;
Από τον Νίκο Σταματάκη
Όταν η Κίνα αμφισβητεί τα θαλάσσια δικαιώματα των γειτόνων της στη Νότια Σινική Θάλασσα, δηλαδή την Ταϊβάν και τις Φιλιππίνες (οι Κινέζοι έχουν κατασκευάσει ακόμη και τεχνητά νησιά - έτσι για να διεκδικήσουν ΑΟΖ!!), η Ουάσινγκτον επικαλείται το διεθνές δίκαιο, καταδικάζει τις παράνομες αξιώσεις και απαιτεί σεβασμό της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Αλλά όταν η Τουρκία επιδιώκει παρόμοια αμφιλεγόμενες θαλάσσιες αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, το Υπουργείο Εξωτερικών ανακαλύπτει ξαφνικά τα πλεονεκτήματα της διπλωματικής ασάφειας. Επιπλέον, για 2-3 δεκαετίες, προωθεί την καινοτόμο ιδέα της «δίκαιης κατανομής» (των θαλάσσιων πόρων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας), εντελώς άγνωστη στο διεθνές δίκαιο!!
Το τελευταίο παράδειγμα είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικό.
Στις 20 Οκτωβρίου, το κοινοβούλιο της Λιβύης, με έδρα την ανατολική Λιβύη, ενέκρινε το αμφιλεγόμενο ναυτικό μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης του 2019, αντιστρέφοντας χρόνια αντιπολίτευσης. Η συμφωνία αγνοεί τα ναυτικά δικαιώματα της Ελλάδας, ιδίως αυτά που προκύπτουν από την Κρήτη, και η Αθήνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση την έχουν απορρίψει επανειλημμένα ως ασυμβίβαστη με το διεθνές ναυτικό δίκαιο.
Η απάντηση της ΕΕ ήταν κατηγορηματική: το μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών, παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει νομικές συνέπειες για τις εν λόγω χώρες.
Η απάντηση της Ουάσινγκτον; Μια έκκληση για «διαπραγμάτευση καλή τη πίστει».
Καμία καταδίκη. Καμία αναφορά στην UNCLOS. Καμία επαναβεβαίωση των θαλάσσιων δικαιωμάτων των ελληνικών νησιών. Ούτε καν μια ρητή υπενθύμιση ότι οι διμερείς συμφωνίες δεν μπορούν να θίξουν τα νόμιμα δικαιώματα τρίτων κρατών.
Μήπως το Υπουργείο Εξωτερικών αποφάσισε να παίξει ξανά τον Πόντιο Πιλάτο;
Η αντίθεση με την προηγούμενη θέση της Ουάσινγκτον είναι εντυπωσιακή.
Το 2019 και το 2020, Αμερικανοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν το μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης ως «προκλητικό» και «άχρηστο». Αναγνώρισαν ότι τα ελληνικά νησιά δημιουργούν δικαιώματα αποκλειστικής οικονομικής ζώνης και υφαλοκρηπίδας βάσει του διεθνούς δικαίου. Τον Ιούνιο του 2020, ο βοηθός υπουργός Εξωτερικών Φράνσις Φάνον δήλωσε ρητά ότι το μνημόνιο δεν θα μπορούσε νομικά να επηρεάσει τα δικαιώματα ή τις υποχρεώσεις τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Τι έχει αλλάξει από τότε; Σίγουρα όχι η γεωγραφία. Η Κρήτη δεν έχει μετακινηθεί. Ούτε έχουν αλλάξει οι θεμελιώδεις αρχές του ναυτικού δικαίου.
Αυτό που προφανώς έχει αλλάξει είναι η προθυμία της Ουάσιγκτον να τις διατυπώσει.
Σκεφτείτε τη Νότια Σινική Θάλασσα. Εκεί, διαδοχικές αμερικανικές κυβερνήσεις αμφισβήτησαν τις εκτεταμένες θαλάσσιες αξιώσεις της Κίνας, επικαλέστηκαν την UNCLOS και υπερασπίστηκαν την δεσμευτική διαιτητική απόφαση του 2016 που ευνοούσε τις Φιλιππίνες.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δείξει ότι μπορούν να λάβουν σαφείς θέσεις σχετικά με το διεθνές ναυτικό δίκαιο, παρόλο που δεν έχουν ποτέ επικυρώσει την UNCLOS.
Γιατί, λοιπόν, αυτή η εξαιρετική προσοχή όταν εμπλέκεται η Τουρκία;
Φυσικά, οι καταστάσεις δεν είναι νομικά πανομοιότυπες. Η Νότια Σινική Θάλασσα έχει μια διεθνή διαιτητική απόφαση, ενώ η Ελλάδα και η Τουρκία δεν έχουν ισοδύναμη απόφαση που να οριοθετεί τα θαλάσσια σύνορά τους. Επιπλέον, το διεθνές δίκαιο αναγνωρίζει ότι τα νησιά έχουν θαλάσσια δικαιώματα χωρίς απαραίτητα να τους εγγυάται πλήρη ισχύ σε κάθε οριοθέτηση συνόρων.
Αλλά αυτές οι διακρίσεις δεν δικαιολογούν τη διπλωματική σιωπή σχετικά με τις στοιχειώδεις νομικές αρχές.
Η Ουάσινγκτον δεν χρειάζεται να υποστηρίξει κάθε ελληνική ναυτική αξίωση. Δεν χρειάζεται να χαράξει τα σύνορα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Απλώς χρειάζεται να επιβεβαιώσει αυτό που ήδη είπε το 2020: τα νησιά έχουν θαλάσσια δικαιώματα και δύο κράτη δεν μπορούν να εξαλείψουν τα δικαιώματα ενός τρίτου κράτους μέσω διμερούς συμφωνίας.
Αυτό δύσκολα θα έπρεπε να αποτελεί αντιτουρκική στάση. Υπερασπίζεται το διεθνές δίκαιο.
Η πιο πιθανή εξήγηση είναι η γεωπολιτική ευκολία. Η σημασία της Τουρκίας για το ΝΑΤΟ, την περιφερειακή ασφάλεια και τους αμερικανικούς στρατηγικούς υπολογισμούς προφανώς ενθαρρύνουν την Ουάσινγκτον να αποφύγει την αντιπαράθεση με την Άγκυρα. Για να μην αναφέρουμε ότι οι -τώρα ηττημένοι δύο πολέμων- πολεμοκάπηλοι του κατεστημένου της Ουάσινγκτον εξακολουθούν να έχουν ψευδαισθήσεις ότι μια μέρα στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον θα χρησιμοποιήσουν την Τουρκία για να νικήσουν τη Ρωσία και να κλέψουν τον ορυκτό της πλούτο. Πόσος είναι ο ρωσικός ορυκτός πλούτος; Είναι το 1/3 του πλούτου της Γης - ή τουλάχιστον 100 τρισεκατομμύρια δολάρια!!!
Η αμερικανική αυτοσυγκράτηση έχει συνέπειες, ειδικά μετά την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, όπου η Ελλάδα επαινέθηκε ως ένθερμος σύμμαχος των ΗΠΑ. Όταν ένα ισχυρό κράτος προβάλλει μαξιμαλιστικές αξιώσεις ενώ οι γείτονές του επικαλούνται καθιερωμένες νομικές αρχές, η διπλωματική ισότιμη στάση μπορεί να δημιουργήσει μια ψευδή ισοδυναμία μεταξύ των δύο θέσεων.
Ακόμα χειρότερα, η επιλεκτική επίκληση του διεθνούς δικαίου υπονομεύει την αμερικανική αξιοπιστία πολύ πέρα από τη Μεσόγειο. Και όλοι βλέπουμε ότι τα τελευταία χρόνια, η Αμερική έχει πολύ μικρή αξιοπιστία παντού...
Εάν οι αρχές της UNCLOS είναι απαραίτητες στην αντιμετώπιση του Πεκίνου, δεν μπορούν να γίνουν διπλωματικά άβολες όταν εμπλέκεται η Άγκυρα.
Το ερώτημα δεν είναι αν η Ουάσινγκτον θα πρέπει να πάρει το μέρος της Ελλάδας σε κάθε διαμάχη. Το ερώτημα είναι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι διατεθειμένες να τηρήσουν τις δηλωμένες αρχές τους όταν κάτι τέτοιο συνεπάγεται πολιτικό κόστος.
Η Ελλάδα αξίζει μια σαφή απάντηση. Το ίδιο ισχύει και για τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες και την οποία η Ουάσινγκτον τόσο συχνά ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται - και τώρα είναι κλινικά νεκρή.
Γνωρίζοντας την ελληνική ιστορία καλύτερα από τους περισσότερους, μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι η Ελλάδα σύντομα θα έχει μια νέα πατριωτική ηγεσία. Κανείς δεν ξέρει πώς ακριβώς θα συμβεί αυτό - αλλά θα συμβεί. Όταν αυτή η πατριωτική ηγεσία αναλάβει την εξουσία, η Αμερική θα διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να χάσει έναν ακόμη σταθερό σύμμαχο μετά από τόσους πολλούς που έχασε στη Μέση Ανατολή και σε όλο τον κόσμο πρόσφατα.
22 Οκτωβρίου 2026, www.helleniscope.com , n.stamatakis@aol.com
___________________________________
Αναρτήθηκε από τον Στρατηγό κ. Αθαν. Καραντζίκο.
