ΕΥΒΟΪΚΗ ΑΓΡΙΑ ΦΥΣΗ
Μιχάλης Αργυροκαστρίτης
Τα τελευταία χρόνια στην Εύβοια είδαμε να αναπτύσσονται πολύ γρήγορα οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Ανεμογεννήτριες στα βουνά, φωτοβολταϊκά σε μεγάλες εκτάσεις και τώρα πλέον μπαταρίες αποθήκευσης ενέργειας, που φαίνεται ότι αποτελούν το επόμενο μεγάλο κύμα ενεργειακών επενδύσεων.
Και κάθε φορά περίπου η ίδια συζήτηση.
Είμαστε υπέρ των ΑΠΕ; Είμαστε κατά; Τις θέλουμε ή δεν τις θέλουμε;
Νομίζω ότι κάπου εκεί χάνουμε την ουσία.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν μια τεχνολογία είναι από μόνη της «καλή» ή «κακή». Είναι πού εγκαθίσταται, σε ποια κλίμακα, με ποιους όρους και, τελικά, τι αφήνει στον τόπο όπου εγκαθίσταται.
Γιατί αν υπήρχε εξαρχής σοβαρός χωροταξικός σχεδιασμός, σαφή όρια και συγκεκριμένες προδιαγραφές, πιθανότατα μεγάλο μέρος της σημερινής σύγκρουσης γύρω από τις ΑΠΕ δεν θα υπήρχε.
Και κάπου εδώ έρχεται στο μυαλό μου η Αιδηψός.
Γιατί η Αιδηψός δεν έχει απλώς μερικές θερμές πηγές που χρησιμοποιούμε για λουτροθεραπεία.
Επιστημονικές έρευνες έχουν καταγράψει στην περιοχή νερά σε θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 82°C.
Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον.
Σε γεωθερμομετρική μελέτη της Αιδηψού προέκυψαν ενδείξεις για θερμοκρασίες που σε βάθος μπορεί να φτάνουν περίπου τους 164°C. Οι ίδιοι οι ερευνητές βέβαια επισημαίνουν ότι αυτές οι εκτιμήσεις έχουν αβεβαιότητες, μεταξύ άλλων λόγω της ανάμιξης των γεωθερμικών ρευστών με θαλασσινό νερό.
Άρα δεν σημαίνει ότι αύριο μπορούμε να κατασκευάσουμε έναν σταθμό ηλεκτροπαραγωγής στην Αιδηψό.
Σημαίνει όμως κάτι πολύ απλούστερο:
ότι υπάρχει αρκετό επιστημονικό ενδιαφέρον ώστε να αξίζει να γνωρίζουμε πολύ καλύτερα τι πραγματικά βρίσκεται κάτω από τα πόδια μας.
Και εδώ το πράγμα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον.
Το 2017 επιστήμονες που μελέτησαν το γεωθερμικό σύστημα της Βορειοδυτικής Εύβοιας δεν περιορίστηκαν απλώς στην περιγραφή του.
Πρότειναν συγκεκριμένες εφαρμογές.
Θέρμανση θερμοκηπίων και εδάφους.
Θέρμανση κτιρίων.
Γεωθερμικά θερμαινόμενες εγκαταστάσεις ιχθυοκαλλιέργειας.
Ακόμη και μονάδες ξήρανσης αγροτικών προϊόντων.
Και εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση.
Στην ίδια την επιστημονική εργασία αναφέρονται συγκεκριμένα τα σύκα, οι ελιές, οι ντομάτες, οι πιπεριές και τα κρεμμύδια που ήδη παράγονται στην περιοχή, με την πρόταση η γεωθερμική θερμότητα να χρησιμοποιηθεί για την ξήρανσή τους με χαμηλότερο ενεργειακό κόστος.
Δηλαδή δεν μιλάμε μόνο θεωρητικά για «κάποια αξιοποίηση της γεωθερμίας».
Κάποιοι έχουν ήδη καθίσει, έχουν μελετήσει την περιοχή και έχουν προτείνει εφαρμογές προσαρμοσμένες στην τοπική οικονομία.
Και τότε γεννιέται ένα πολύ απλό ερώτημα:
Τι από όλα αυτά δοκιμάσαμε;
Όχι τι συζητήσαμε.
Τι δοκιμάσαμε στην πράξη;
Έγινε ποτέ ένα πιλοτικό δίκτυο θέρμανσης δημοτικών κτιρίων;
Μελετήθηκε σοβαρά μια μικρή μονάδα που θα χρησιμοποιούσε τη γεωθερμική θερμότητα για αγροτική παραγωγή;
Εξετάστηκε αν ένα μέρος αυτής της ενέργειας θα μπορούσε να μειώσει το κόστος παραγωγής για ανθρώπους που ζουν και εργάζονται στη Βόρεια Εύβοια;
Το ίδιο το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναφέρει ότι οι άμεσες χρήσεις της γεωθερμίας μπορούν να περιλαμβάνουν θερμοκήπια, ιχθυοκαλλιέργειες, ξήρανση αγροτικών προϊόντων, θέρμανση και ψύξη κτιρίων και άλλες παραγωγικές χρήσεις.
Δεν μιλάμε λοιπόν για κάποια εξωτική ιδέα.
Μιλάμε για εφαρμογές ήδη γνωστές και χρησιμοποιούμενες.
Και εδώ είναι που προσωπικά αρχίζω να αναρωτιέμαι.
Γιατί την ίδια στιγμή βλέπουμε πόσο γρήγορα μπορούν να κινηθούν τα πράγματα όταν ανοίγει μια καινούργια μεγάλη ενεργειακή αγορά.
Χθες ήταν οι ανεμογεννήτριες.
Μετά τα μεγάλα φωτοβολταϊκά.
Σήμερα μπαίνουν δυναμικά στο παιχνίδι και οι σταθμοί αποθήκευσης με μπαταρίες.
Μάλιστα, το Υπουργείο αναφέρει πλέον ρητά ότι η ανάπτυξη των σταθμών αποθήκευσης προχωρά με ταχείς ρυθμούς, ενώ υπάρχουν και προγράμματα χρηματοδότησης για εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης.
Και για να είμαστε δίκαιοι: οι μπαταρίες χρειάζονται.
Όσο αυξάνεται η παραγωγή από ήλιο και άνεμο, η αποθήκευση γίνεται όλο και σημαντικότερη για τη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος.
Αλλά ούτε οι μπαταρίες είναι κάτι «άυλο» ή χωρίς περιβαλλοντικές και τεχνικές απαιτήσεις.
Χρειάζονται χώρους εγκατάστασης, υποδομές, πρώτες ύλες, διαχείριση στο τέλος του κύκλου ζωής τους και πολύ συγκεκριμένα μέτρα ασφαλείας. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για παράδειγμα, μελετά ειδικά ζητήματα όπως πυρκαγιά, εκπομπή αερίων και thermal runaway στις μπαταρίες λιθίου.
Άρα καλό είναι να μην κάνουμε ξανά το ίδιο λάθος.
Να βαφτίσουμε δηλαδή μια τεχνολογία «πράσινη» και από εκεί και πέρα να θεωρούμε ότι όσο περισσότερο εγκαταστήσουμε τόσο καλύτερα.
Κάθε τεχνολογία έχει θέση.
Αλλά κάθε τεχνολογία έχει και όρια.
Και κάπου εδώ βρίσκεται για μένα η πραγματική απορία.
Πώς γίνεται ορισμένες ενεργειακές τεχνολογίες να αποκτούν τόσο γρήγορα επενδυτικό ενδιαφέρον, χρηματοδότηση και δεκάδες νέα έργα, ενώ ένας φυσικός ενεργειακός πόρος που βρίσκεται ήδη εδώ, στην Αιδηψό, και μελετάται εδώ και δεκαετίες, παραμένει σε τόσο μεγάλο βαθμό συνδεδεμένος με τη λουτροθεραπεία;
Μπορεί να υπάρχουν πολύ σοβαροί τεχνικοί λόγοι.
Μπορεί να υπάρχουν περιβαλλοντικοί περιορισμοί.
Μπορεί κάποιες από αυτές τις εφαρμογές να αποδειχθούν οικονομικά ασύμφορες.
Δεν έχω κανένα πρόβλημα να δεχτώ οποιαδήποτε από αυτές τις απαντήσεις.
Αρκεί πρώτα να έχουμε κάνει την ερώτηση.
Και κυρίως να έχουμε κάνει την έρευνα.
Αυτό θεωρώ ότι θα έπρεπε να απαιτήσει η τοπική κοινωνία.
Όχι «να εκμεταλλευτούμε τη γεωθερμία με κάθε κόστος».
Το αντίθετο.
Να μάθουμε ακριβώς τι έχουμε, πόσο μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς να κινδυνεύσει ο ίδιος ο φυσικός πόρος και αν ένα μέρος του μπορεί να επιστρέψει ως πραγματικό όφελος στους ανθρώπους που ζουν εδώ.
Άλλωστε και οι ίδιοι οι ερευνητές που πρότειναν τις παραπάνω εφαρμογές μιλούν για συνεχή παρακολούθηση του γεωθερμικού πόρου ώστε να προστατευτεί ο ανανεώσιμος χαρακτήρας του.
Πρώτα προστατεύουμε τον φυσικό πόρο. Και μετά εξετάζουμε πώς μπορούμε να τον αξιοποιήσουμε.
Η Αιδηψός έχει έναν ενεργειακό πλούτο κάτω από τα πόδια της εδώ και αιώνες.
Το ερώτημα είναι αν τον έχουμε γνωρίσει πραγματικά.
Και ίσως ένα δεύτερο ερώτημα αξίζει ακόμη περισσότερο:
Μήπως τελικά ψάχνουμε συνεχώς πού θα εγκαταστήσουμε το επόμενο μεγάλο ενεργειακό έργο, πριν εξετάσουμε σοβαρά τι μπορεί να προσφέρει αυτό που ήδη έχουμε;
____________________________________________
• Kanellopoulos C. et al. (2017), The geothermal system of northwestern Euboea Island and eastern Sperchios areas, Greece: Geological characteristics and suggested direct use applications, 11th International Hydrogeological Congress of Greece.
• Kanellopoulos C., Christopoulou M., Xenakis M. & Vakalopoulos P. (2016), Hydrochemical characteristics and geothermometry applications of hot groundwater in Edipsos area, NW Euboea (Evia), Greece, Bulletin of the Geological Society of Greece. DOI: 10.12681/bgsg.11778.
• Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας – Γεωθερμία: επίσημη ενημέρωση για τις άμεσες χρήσεις της γεωθερμικής ενέργειας στην Ελλάδα.
• Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, 5 Ιουνίου 2026 – Νέα νομοθετική ρύθμιση για τη στήριξη των παραγωγών ΑΠΕ: στοιχεία για την ταχεία ανάπτυξη έργων αποθήκευσης ενέργειας.
• European Commission – Joint Research Centre, Battery Energy Storage Testing: έρευνα και δοκιμές ασφάλειας συστημάτων αποθήκευσης και μπαταριών ιόντων λιθίου.
EDIPSOS – A RESOURCE WE NEVER TRULY GOT TO KNOW?While wind, solar and battery projects are expanding rapidly across Evia, Edipsos’s own geothermal resource remains largely underused and insufficiently understood.
Wind turbines are spreading across the mountains, large photovoltaic installations are appearing across the landscape, and battery energy storage systems now seem to be becoming the next major wave of energy investment.
And each time, more or less the same debate begins.
Are we in favour of renewables? Are we against them? Do we want them or not?
I think this is where we sometimes miss the point.
The real question is not whether a technology is inherently “good” or “bad”. It is where it is installed, at what scale, under what conditions and, ultimately, what it leaves behind for the place where it is installed.
Had there been serious spatial planning, clear limits and specific standards from the beginning, much of today's conflict surrounding renewable energy might never have developed.
And this is where Edipsos comes to mind.
Because Edipsos does not simply have a few hot springs that we use for thermal bathing.
Scientific research has recorded waters in the area at temperatures exceeding 82°C.
And there is something even more interesting.
A geothermometry study of Edipsos produced indications that temperatures deeper within the system could reach approximately 164°C. The researchers themselves, however, point out that these estimates involve uncertainty, partly because of the mixing of geothermal fluids with seawater.
This does not mean that tomorrow we could simply build a geothermal power station in Edipsos.
But it does mean something much simpler:
there is enough scientific evidence to justify finding out much more about what actually lies beneath our feet.
And this is where things become even more interesting.
In 2017, scientists studying the geothermal system of northwestern Evia did not simply describe it.
They proposed specific applications.
Greenhouse and soil heating.
Geothermally heated aquaculture facilities.
Even units for drying agricultural products.
And there is one detail that particularly caught my attention.
The scientific study specifically refers to figs, olives, tomatoes, peppers and onions already produced in the area, suggesting that geothermal heat could be used to dry. such products at a lower energy cost.
So we are not talking vaguely about “some possible use of geothermal energy”.
People have already studied the area and proposed applications adapted to the local economy.
Which raises a very simple question:
Which of these ideas have we actually tried?
Has a pilot geothermal heating network for municipal buildings ever been developed?
Has a small facility using geothermal heat for agricultural production ever been seriously examined?
Has anyone investigated whether some of this energy could reduce production costs for people living and working in northern Evia?
The Greek Ministry of Environment and Energy itself states that direct uses of geothermal energy may include greenhouses, aquaculture, agricultural product drying, heating and cooling of buildings and other productive applications.
So we are not talking about an exotic or experimental concept.
These are known technologies that are already being used.
And this is where I personally start asking questions.
Because at the same time, we can see how quickly things can move when a new large energy market opens up.
First came the wind turbines.
Then the large photovoltaic projects.
Today, battery storage stations are rapidly entering the picture.
The Ministry itself now explicitly states that the development of electricity storage stations is moving forward rapidly, while public funding programmes for energy storage systems also exist.
And to be fair: batteries are necessary.
As electricity generation from wind and solar increases, storage becomes increasingly important for the proper operation of the electricity system.
But batteries are not something “invisible”, nor are they free of environmental and technical requirements.
They require land, infrastructure and raw materials. They must eventually be dealt with at the end of their useful life, and they require very specific safety measures. The European Commission's Joint Research Centre, for example, specifically studies issues including fire, gas emissions and thermal runaway in lithium-ion batteries.
So perhaps we should avoid making the same mistake again.
We should not simply label a technology “green” and then assume that the more of it we install, the better.
Every technology has its place.
But every technology also has its limits.
And this, for me, is where the real question lies.
How is it that some energy technologies can so quickly attract investment, funding and dozens of new projects, while a natural energy resource that is already here in Edipsos — and has been studied for decades — remains to such a large extent associated mainly with thermal bathing?
There may be very serious technical reasons.
There may be environmental limitations.
Some of these applications may eventually prove economically unviable.
I have no problem accepting any of those answers.
But first, we need to have asked the question.
And more importantly, we need to have carried out the research.
That, I believe, is what the local community should be asking for.
Not to “exploit geothermal energy at any cost”.
We should find out exactly what we have, how much of it can be used without putting the resource itself at risk, and whether part of it can return a real benefit to the people who live here.
After all, the researchers who proposed the applications above themselves stressed the need for continuous monitoring of each geothermal resource in order to preserve its renewable character.
First we protect the natural resource. Then we examine how it can be used.
Edipsos has had an energy resource beneath its feet for centuries.
The question is whether we have ever truly got to know it.
And perhaps there is a second question worth asking:
Are we constantly looking for somewhere to install the next major energy project before seriously examining what the resources we already have could offer us?
Sources• Kanellopoulos C. et al. (2017), The geothermal system of northwestern Euboea Island and eastern Sperchios areas, Greece: Geological characteristics and suggested direct use applications, 11th International Hydrogeological Congress of Greece.
• Kanellopoulos C., Christopoulou M., Xenakis M. & Vakalopoulos P. (2016), Hydrochemical characteristics and geothermometry applications of hot groundwater in Edipsos area, NW Euboea (Evia), Greece, Bulletin of the Geological Society of Greece. DOI: 10.12681/bgsg.11778.
• Hellenic Ministry of Environment and Energy – Geothermal Energy: official information on the direct uses of geothermal energy in Greece.
• Hellenic Ministry of Environment and Energy, 5 June 2026 – New legislative measure supporting renewable-energy producers: information on the rapid development of electricity-storage projects.
• European Commission – Joint Research Centre, Battery Energy Storage Testing: research and safety testing of energy-storage systems and lithium-ion batteries.
(Αντιγραφή από το Facebook)
Θα προσθέσουμε : Την δεκαετία του 1970, ένας κάτοικος στη περιοχή "Πλατάνια" Λ. Αιδηψού, με μικρή αντλία τράβηξε ζεστό νερό από μια μικρή πηγή που ανέβλύζε λίγο νερό έξω από το σπίτι του και τη σύνδεσε με τα καλοριφέρ του, θερμαίνοντάς το .Όμως αυτό δεν κράτησε πολύ γιατί επενέβη ο ΕΟΤ, που είχε (;) σχετική δικαιοδοσία επί των ιαματικών πηγών και του απαγόρευσε να χρησιμοποιεί νερό ιαματικό για θέρμανση!
Α.Γ.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
