Των Φώτη Κουτσαμπάρη, Μαριάννας Παπαδάκη
Όσοι από τους έλληνες αγρότες δεν αντέχουν να βλέπουν τη σοδειά τους να σαπίζει, την παραδίδουν σε εξευτελιστικές τιμές στους μεσάζοντες και την επόμενη στιγμή αυτή βγαίνει στα ράφια των σουπερμάρκετ ως και δέκα φορές ακριβότερη. Και στη μέση οι καταναλωτές που παρατηρούν τους μισθούς τους να κατρακυλούν αλλά το καλάθι της νοικοκυράς να ανθίσταται. Η ανωτέρω ελληνική πρωτοτυπία ήταν αυτή που αφύπνισε ομάδες παραγωγών και εθελοντών και τους ώθησε να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους. Ο δρόμος για την απεξάρτηση και τον απεγκλωβισμό όχι από το υγιές εμπόριο αλλά από τους προκλητικά κερδοσκοπικούς μηχανισμούς που μεσολαβούν από το χωράφι ώς το ράφι είναι μακρύς. Ωστόσο, κάποιες πρώτες προσπάθειες καλής και πρωτότυπης -για τα ελληνικά δεδομένα- αυτοοργάνωσης δείχνουν το δρόμο.
ΚΑΤΕΡΙΝΗ Άδειασαν τις αποθήκες με ένα… enter
Η ιδέα γεννήθηκε όταν μια ομάδα πολιτών από την Κατερίνη είδε στην τηλεόραση μερικές δεκάδες απελπισμένους πατατοπαραγωγούς από το Νευροκόπι να μοιράζουν δωρεάν το προϊόν τους στη Θεσσαλονίκη τις ημέρες της Agrotica, επειδή οι μεσάζοντες τους το έπαιρναν σε τιμή 50% κάτω του κόστους παραγωγής. Τα μέλη της Εθελοντικής Ομάδας Δράσης νομού Πιερίας αποφάσισαν να αναλάβουν δράση. Επικοινώνησαν απευθείας με τους πατατοπαραγωγούς της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Δράμας. Εξασφάλισαν περίπου 25 τόνους πατάτας φετινής σοδειάς σε σάκους των 10 κιλών και συμφώνησαν να τους πουλήσουν προς 2,5 ευρώ το δεκάκιλο. Αμέσως μετά δημιούργησαν στο site τους, στο www.otoposmou.gr, ειδικό ηλεκτρονικό δελτίο παραγγελίας και μέσα σε λιγότερο από δέκα ώρες είδαν ολόκληρη την ποσότητα να εξανεμίζεται. Την επομένη στα ράφια πολλών σουπερμάρκετ της Βόρειας Ελλάδας η τιμή της πατάτας κατρακύλησε από τα 70 στα 34 λεπτά το κιλό.
Η συνέχεια δόθηκε χθες το πρωί όταν οι παραγωγοί του Νευροκοπίου παρέδωσαν στους καταναλωτές την ποσότητα του προϊόντος που είχαν παραγγείλει μέσω διαδικτύου.
Όπως είπε στη "ΜτΚ" το μέλος της Εθελοντικής Ομάδας Δράσης Νομού Πιερίας Κωνσταντίνος Τσομίδης "η ζήτηση ήταν μεγαλύτερη από την προσφορά. Προσήλθαν περισσότερα από 500 άτομα, τα οποία έπαιρναν πολλές συσκευασίες των δέκα κιλών. Δεν περιμέναμε τόσο μεγάλη ανταπόκριση, οπότε θα το επαναλάβουμε, γιατί αρκετοί καταναλωτές δεν μπόρεσαν να προμηθευτούν πατάτες, καθώς συμπληρώθηκε η ποσότητα της πρώτης παρτίδας». Προσθέτει ότι «πρέπει να δώσουμε το μήνυμα στους παραγωγούς μας ότι μπορούμε να τους στηρίξουμε και να καταλάβουμε ότι ο καταναλωτής έχει τη δύναμη στα χέρια του να αλλάξει τους ρόλους του παιχνιδιού».
Ποιοι είναι οι εθελοντές
Η Εθελοντική Ομάδα Δράσης νομού Πιερίας (ΕΟΔνΠ) ιδρύθηκε το Σεπτέμβριο του 2007, λίγο μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές της Πελοποννήσου. "Εκείνη την εποχή μαζευτήκαμε μία ομάδα γύρω στα 12 άτομα και είπαμε θα πάμε να φυλάξουμε τον Όλυμπο. Έτσι ξεκίνησε η ομάδα, η οποία στη συνέχεια ασχολήθηκε με τις διαβάσεις πεζών, με τη δωρεά οργάνων κ.ά.", θυμάται ο Ηλίας Τσολακίδης, πρωτεργάτης της ομάδας. Είναι μια ανοιχτή κίνηση πολιτών. Δεν εξαρτάται από κανένα πολιτικό φορέα. Η ΕΟΔνΠ έχει μηδενικό budget, αρνείται να διαχειριστεί χρήματα ή να δεχτεί οποιαδήποτε οικονομική ενίσχυση. Οι υλικές ανάγκες των δράσεών της καλύπτονται ή από τα ίδια τα μέλη της ή από τη διάθεση των απαιτούμενων μέσων από τρίτους. Όλες οι δράσεις της "στεγάζονται" στον ιστότοπο www.otoposmou.gr
Ομάδα παραγωγών
Η πρωτοβουλία των εθελοντών της Κατερίνης μπορεί να έδωσε μια προσωρινή ανάσα στους πατατοπαραγωγούς της Δράμας, αλλά οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν είναι ανυπέρβλητες. Όπως επισημαίνει ο παραγωγός Κωνσταντίνος Σάβαρος από το δημοτικό διαμέρισμα της Κάτω Βροντούς, "το 80% των παραγωγών 'έχει μπει μέσα'. Δεν θα μπορέσουμε ούτε να σπείρουμε. Η πατάτα φεύγει από τις αποθήκες στον έμπορο από 12 μέχρι 17-18 λεπτά το κιλό» σημειώνει. Προσθέτει ότι "στο χωριό μας, στις αποθήκες μας, έχουμε περίπου δέκα χιλιάδες τόνους αδιάθετη παραγωγή".
Για τη διοχέτευση του προϊόντος στην αγορά δημιούργησαν εδώ και έναν μήνα ομάδα παραγωγών. "Αποτελείται από περίπου 120 άτομα, παραγωγούς του λεκανοπεδίου του Νευροκοπίου και σε συνεργασία με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και την περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας ήρθαμε σε επαφή με εμπόρους και προσπαθούμε να προωθήσουμε τις ποσότητες που έχουμε στις αποθήκες μας», αναφέρει ο παραγωγός.
Πώς φουσκώνει η τιμή
Ο Γιάννης Χαραλαμπίδης είναι χονδρέμπορος πατάτας και πρόεδρος των εμπόρων της λαχαναγοράς Θεσσαλονίκης. Αιτιολογώντας τη διόγκωση της τιμής από τον παραγωγό στο ράφι αναφέρει ότι «τις καλύτερες ποιότητες του Νευροκοπίου τις αγοράζουμε 30-31 λεπτά το κιλό από τον παραγωγό. Τα μεταφορικά από το Νευροκόπι στη Θεσσαλονίκη είναι συν δύο λεπτά, πάμε στα 32 λεπτά, το ξεφόρτωμα είναι ένα λεπτό πάμε στα 33 λεπτά. Από εκεί και πέρα εμείς πουλάμε από 35 ως 38 λεπτά το κιλό. Εβδομήντα λεπτά λίγοι έμποροι πουλάνε. Ο καταναλωτής άμα ψάξει, θα βρει με 50-55 λεπτά το κιλό», υποστηρίζει ο πρόεδρος της λαχαναγοράς.
Αναποτελεσματικοί έλεγχοι
Η πολιτεία, παρά τους ελέγχους που κάνει, φαίνεται ότι δεν μπορεί να περιορίσει το φαινόμενο της αισχροκέρδειας. Στον τομέα παραγωγής πατάτας έγιναν ενέργειες από τον υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και τροφίμων Γιάννη Δριβελέγκα για την εξάλειψη του φαινομένου ελληνοποιήσεων εισαγόμενης πατάτας και γενικότερα τον έλεγχο των εισαγωγών. «Αλλάξαμε τις πύλες εισόδου για καλύτερο και αυστηρότερο έλεγχο των εισαγωγών», δηλώνει στη «ΜτΚ» ο κ. Δριβελέγκας. Μέχρι πρότινος οι εισαγωγές πατάτας γινόταν μέσω Αστακού, Κιάτου και Θεσσαλονίκης, ενώ με εντολή του υφυπουργού γίνονται πλέον από την Αλεξανδρούπολη και τον Βόλο. Οι έλεγχοι διαρκούν πολλές ημέρες και αφορούν τόσο τα παραστατικά όσο και την ποιότητα.
Εκτός των ελέγχων, από την πολιτεία λειτουργεί και το Παρατηρητήριο Τιμών στο διαδίκτυο, www.e-prices.gr όπου οι καταναλωτές έχουν τη δυνατότητα να συγκρίνουν τις τιμές σε περισσότερα από 1.500 προϊόντα που διατίθενται σε 1.200 σημεία πώλησης της χώρας.
Στο 1/3 της τιμής διαθέτουν το ρύζι οι παραγωγοί της Χαλάστρας
Στο 1/3 της τιμής που πωλείται στα ράφια των πολυκαταστημάτων διαθέτει το τυποποιημένο ρύζι ο Α' Αγροτικός Συνεταιρισμός Χαλάστρας Θεσσαλονίκης, ο οποίος εδώ και δύο χρόνια έβγαλε από τη μέση τους μεσάζοντες, διαθέτοντας τα προϊόντα του χωρίς διαμεσολάβηση στην κατανάλωση. Ένα κιλό ρυζιού δίνεται από τους παραγωγούς λιανικά προς 1,2 ευρώ, την ώρα που στα σουπερμάρκετ η μέση τιμή είναι 3,5 ευρώ το κιλό, ενώ η συσκευασία των πέντε κιλών πωλείται προς 5 ευρώ.
Ο Α' Συνεταιρισμός Χαλάστρας διαθέτει δύο σουπερμάρκετ με τα προϊόντα του, ένα στο κέντρο και ένα στα όρια της δημοτικής κοινότητας. Παράλληλα, διανέμει στην ελληνική αγορά τις συσκευασίες ρυζιού, αποκλείοντας τις μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ. "Δίνουμε την τυποποίηση φασόν και σε δύο μήνες θα έχουμε το δικό μας τυποποιητήριο. Προσπαθούμε να βγάλουμε τους μεσάζοντες από τη μέση και έχουμε συμφωνίες σε όλη την Ελλάδα με μικρομάγαζα. Δεν θέλουμε να έχουμε καμία σχέση με τα καρτέλ των πολυκαταστημάτων που ζητούν μεγάλα ποσοστά για να βάλουν το προϊόν στο ράφι", αναφέρει στη "ΜτΚ" ο πρόεδρος του συνεταιρισμού Λεωνίδας Κουιμτζής. Ο συνεταιρισμός πρόσφατα συνήψε συμφωνία με την "Ελληνική Διατροφή", για να διατίθεται το τυποποιημένο ρύζι μέσα από τα καταστήματα της εταιρείας.
Ο συνεταιρισμός αριθμεί 525 μέλη, διαθέτει παραγωγή περίπου 40.000 τόνους, το 80% της οποίας εξάγεται, καθώς "οι Έλληνες φαίνεται ότι δεν τρώνε ρύζι, μόνο πατάτες και κρέας» αναφέρει ο κ. Κουιμτζής. Το ακατέργαστο ρύζι πωλείται προς 25 με 26 λεπτά το κιλό, ενώ κάποιες ποικιλίες, όπως το Καρολίνα, φθάνουν τα 35 λεπτά το κιλό. Το τυποποιημένο περνά από συγκεκριμένη επεξεργασία. Σημειώνεται ότι από το νομό Θεσσαλονίκης προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής παραγωγής ρυζιού, καθώς καλλιεργούνται 260.000 με 270.000 στρέμματα, όταν η συνολική έκταση ρυζοκαλλιέργειας στην χώρα μας είναι περί τις 300.000 στρέμματα.
50% κάτω πωλούν τα φασόλια των Πρεσπών 30 μέλη του συνεταιρισμού «Πελεκάνος»
Στην άκρη έκανε τους μεσάζοντες αλλά και τα μεγάλα σουπερμάρκετ εδώ και πέντε χρόνια και ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Εθνικού Δρυμού Πρεσπών "Πελεκάνος", ο οποίος ιδρύθηκε το 2004 και έθεσε σε λειτουργία το δικό του εργοστάσιο το 2007. Πουλά τα προϊόντα του μέσω διαδικτύου στη μισή τιμή, ενώ υπό προϋποθέσεις συνεργάζεται με αντιπροσώπους ανά την Ελλάδα. "Έχουμε φόρμα στο διαδίκτυο και πουλάμε λιανική στα 4 ευρώ το κιλό τα φασόλια μαζί με τα έξοδα, όταν στα σουπερμάρκετ κοστίζουν 8 ευρώ. Στη χονδρική τα δίνουμε προς 3 ως 3,10 το κιλό. Δουλεύουμε και με τη φιλοσοφία των αντιπροσώπων, για να μπορούμε να ελέγξουμε τις τιμές που φθάνουν στον καταναλωτή. Οι αντιπρόσωποί μας είναι κυρίως μικρά μαγαζιά που πουλάνε το πολύ προς 4,5 ευρώ το κιλό. Δεν συνεργαζόμαστε με μεγάλες εταιρείες σουπερμάρκετ, γιατί θεωρούμε ότι υπάρχει αισχροκέρδεια", δηλώνει στη "ΜτΚ" ο Νίκος Στεργίου, πρόεδρος του "Πελεκάνου". Ωστόσο, ο συνεταιρισμός πρόσφατα συνήψε συμφωνία με αλυσίδα σουπερμάρκετ της Κεντρικής Μακεδονίας, με τον όρο όμως να πωλούνται φθηνά τα φασόλια. Η αλυσίδα πουλάει προς 3,80 το κιλό. Ο "Πελεκάνος" αριθμεί 30 μέλη, τα οποία επένδυσαν ίδια κεφάλαια και "δεν χρωστούν ούτε ευρώ". Διαθέτει 5.000 από τα 10.000 στρέμματα. που καλλιεργούνται στις Πρέσπες. Το τελευταίο διάστημα ξεκίνησε επαφές σε κράτη του εξωτερικού, Κύπρο, Αμερική, Αυστραλία, για να εξάγει το προϊόν.
Αργούν τα δημοπρατήρια
Με σκοπό τη μείωση της ψαλίδας των τιμών μεταξύ παραγωγού και ραφιού σχεδιάζεται η δημιουργία των «δημοπρατηρίων αγροτικών προϊόντων», τα οποία θα δώσουν τη δυνατότητα στους παραγωγούς να διαθέτουν τα προϊόντα τους στις καλύτερες δυνατές τιμές, χωρίς μεσάζοντες. Για τη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα έχουν ολοκληρωθεί οι μελέτες σκοπιμότητας που ανέθεσε το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και σύντομα θα εκδοθεί Κοινή Υπουργική Απόφαση για τους όρους ίδρυσης και λειτουργίας τους. Σε πρόσφατη σύσκεψη στην περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας συζητήθηκε σχέδιο για τη δημιουργία δημοπρατηρίου στη Θεσσαλονίκη. Εκτός αυτού, ο αντιπεριφερειάρχης Ημαθίας Κώστας Καραπαναγιωτίδης προτείνει τη λειτουργία δημοπρατηρίου στην Κουλούρα, η βουλευτής Πέλλας του ΠΑΣΟΚ Θεοδώρα Τζάκρη προτείνει την περιοχή της Σκύδρας, η περιφερειακή ενότητα Σερρών προτείνει τη δημιουργία δημοπρατηρίου στην πόλη των Σερρών.
Συστάσεις του ΚΕΠΚΑ
«Πρέπει να κρατάμε αρχείο τιμών κάθε φορά που πηγαίνουμε στο σουπερμάρκετ, ώστε την επόμενη φορά να παρατηρούμε αν ακρίβυνε κάποιο προϊόν. Αν διαπιστώσουμε κάτι τέτοιο, ο καταναλωτής θα πρέπει να προτιμήσει άλλο. Επίσης, είναι καιρός ο καταναλωτής να αξιοποιήσει σωστά το ίντερνετ. Μπορεί να στείλει ένα ηλεκτρονικό μήνυμα με το παράπονό του για την αύξηση της τιμής του προϊόντος στην εταιρεία που το παρασκευάζει και το διακινεί», υποστηρίζει η γενική γραμματέας του Κέντρου Προστασίας Καταναλωτών Ευαγγελία Κεκελέκη, προσθέτοντας ότι «το ζήτημα είναι να πέσουν συνολικά οι τιμές. Και αυτό θα γίνει μόνο με την πίεση τη δική μας».
http://www.makthes.gr
