Oταν ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, αποφάσισε να «τρέξει» την επένδυση για ένα πολυτελές τουριστικό συγκρότημα στις ειδυλλιακές νότιες ακτές της Αλβανίας, πιθανότατα δεν φανταζόταν ότι θα προκαλούσε μια εθνική εξέγερση.
Οι Αλβανοί, όπως αποδείχθηκε, δεν είδαν με καλό μάτι την προοπτική πλούσιοι ξένοι επενδυτές να «τσιμεντοποιούν» τους φυσικούς θησαυρούς της χώρας για να χτιστούν ξενοδοχεία και θέρετρα για εύπορους ξένους τουρίστες.
Το αμφιλεγόμενο τουριστικό συγκρότημα των 10.000 κλινών, κοντά σε ένα από τα πιο παρθένα ποτάμια της Ευρώπης που θεωρείται προστατευόμενη περιοχή άγριας ζωής στην οποία ζουν φλαμίνγκο και θαλάσσιες χελώνες, πυροδότησε, όπως συνοψίζει σε σχετική του ανάλυση το Politico, ίσως τις μεγαλύτερες λαϊκές διαδηλώσεις που έχει γνωρίσει η χώρα από την πτώση του κομμουνισμού πριν από περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
Μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες, η λεγόμενη «επανάσταση των φλαμίνγκο» εξελίχθηκε από μια περιβαλλοντική κινητοποίηση σε ένα πανεθνικό κίνημα διαμαρτυρίας ενάντια στο σύνολο του πολιτικού συστήματος της Αλβανίας.
Η χρόνια αίσθηση κυβερνητικής διαφθοράς, η ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξης, η απογοήτευσης για την οικονομική πορεία της χώρας — η οποία παραμένει μία από τις φτωχότερες της Ευρώπης — και η αίσθηση ότι η Αλβανία κυβερνάται προς όφελος μιας μικρής οικονομικής ελίτ, φαίνεται πως ξεχείλισαν το ποτήρι για πολλούς πολίτες.
Οι διαδηλωτές ζητούν πλέον όχι μόνο την παραίτηση αλλά ακόμη και τη φυλάκιση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα και του ηγέτη της αντιπολίτευσης και πρώην πρωθυπουργού Σαλί Μπερίσα — των δύο πολιτικών που κυριαρχούν στη χώρα από την πτώση του καθεστώτος το 1991.
«Οι νέοι και οι πολίτες δε διαμαρτύρονται μόνο ενάντια στον Ράμα και τον Μπερίσα, αλλά ενάντια σε ολόκληρο το σύστημα», δήλωσε η ακτιβίστρια της κοινωνίας των πολιτών Φραντσέσκα Μούτσο, η οποία συμμετείχε στις διαδηλώσεις στα Τίρανα κρατώντας μια αφίσα με φλαμίνγκο και ζητώντας τη φυλάκιση και των δύο πολιτικών.
«Αυτή είναι μια διαμαρτυρία ενάντια σε όλο το σύστημα που διαμορφώθηκε μετά την πτώση της δικτατορίας και απέναντι στα αρνητικά πρότυπα που έχουν κανονικοποιηθεί σε αυτή τη χώρα», πρόσθεσε.
Ο Όλσι Νίκα, Αλβανός βιολόγος που πρωτοστάτησε στην εκστρατεία για την ανακήρυξη του ποταμού Βιόσα σε εθνικό πάρκο, υποστηρίζει ότι η κοινωνική αντίδραση ξεπερνά κατά πολύ την οργή απέναντι στους ξένους επενδυτές.
«Δεν πρόκειται απλώς για αντίδραση εναντίον στον Τζάρεντ Κούσνερ», τονίζει, επισημαίνοντας ότι η χώρα έχει μακρά ιστορία αδιαφορίας απέναντι στην περιβαλλοντική προστασία, ενώ — όπως λέει — η πολιτική διαφθορά είναι εκτεταμένη.
Ο ίδιος ο Ράμα εμφανίστηκε εντυπωσιακά αμετανόητος. Σε συνέντευξή του στο POLITICO δήλωσε ότι οι ξένοι επενδυτές ακινήτων, όπως ο Κούσνερ, είναι σημαντικότεροι για την Αλβανία από τους ίδιους τους πολίτες της.
«Οι ξένοι είναι η πρώτη προτεραιότητα… γιατί φέρνουν χρήματα στη χώρα για τους Αλβανούς», δήλωσε ο πρωθυπουργός και πρώην επαγγελματίας μπασκετμπολίστας, σε μια συνέντευξη που χαρακτηρίστηκε από τον αιχμηρό της λόγο, στις αρχές του μήνα, εκτιμώντας ακόμη πως ο μόνος λόγος που τα διεθνή μέσα ενημέρωσης ασχολούνται με την υπόθεση είναι η εμπλοκή του Κούσνερ.
Αν δεν ήταν ο Τζάρεντ, δε θα έδιναν δεκάρα για όσα συμβαίνουν στην Αλβανία», είπε χαρακτηριστικά.
Οι προκλητικές δηλώσεις του Ράμα, που έγιναν ενώ οι κινητοποιήσεις εξαπλώνονταν ήδη σε ολόκληρη τη χώρα, όχι μόνο δεν εκτόνωσαν την κατάσταση αλλά έριξαν κι άλλο λάδι στη φωτιά.
«Ακριβώς επειδή το είπε τόσο ανοιχτά, αυτός είναι ένας από τους λόγους που διαδηλώνουμε», δήλωσε ο Ρέντι Μούτσι, βουλευτής της αντιπολίτευσης από το αριστερό κόμμα Lëvizja Bashkë.
«Η Αλβανία έχει γίνει μια χώρα αφόρητη για τους ίδιους τους Αλβανούς», υποστήριξε, αναφερόμενος στο αυξανόμενο κόστος ζωής, στην ανεξέλεγκτη εξάπλωση των Airbnb στα Τίρανα και στην αλματώδη ανάπτυξη πολυτελών θερέτρων κατά μήκος των ακτών.
Την ίδια στιγμή, η φιλοδοξία της Αλβανίας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση μοιάζει να κρέμεται από μια κλωστή.
Η χώρα θεωρούνταν εδώ και χρόνια ένα από τα φαβορί — μαζί με το γειτονικό Μαυροβούνιο — για ένταξη στην Ε.Ε. έως το 2030. Ωστόσο, πλέον υπάρχει ο κίνδυνος αυτός ο στόχος να μην επιτευχθεί, καθώς οι Βρυξέλλες παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία τόσο την πολιτική αναταραχή όσο και την περιβαλλοντική καταστροφή που καταγγέλλεται από διαδηλωτές και οργανώσεις.
Η πολύκροτη επένδυση
Η Αυλώνα, στις νότιες ακτές της Αλβανίας, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας τουριστικής έκρηξης, προσελκύοντας επισκέπτες που αναζητούν ήλιο και θάλασσα «ελληνικού τύπου», αλλά σε πολύ χαμηλότερες τιμές από εκείνες της Ελλάδας.
Ωστόσο, η ακτογραμμή βόρεια της πόλης παραμένει μέχρι σήμερα σχεδόν ανέγγιχτη. Φλαμίνγκο περπατούν στα ρηχά νερά, θαλάσσιες χελώνες γεννούν τα αυγά τους στην άμμο, ενώ φώκιες εξακολουθούν να εμφανίζονται σε αυτό το άγριο και προστατευμένο παραθαλάσσιο τοπίο. Η προστατευόμενη περιοχή Πισέ Πόρο-Νάρτα αποτελεί μέρος του δέλτα του ποταμού Βιόσα, που συχνά αποκαλείται «το τελευταίο άγριο ποτάμι της Ευρώπης».
Αυτό το ειδυλλιακό σκηνικό, όμως, βρίσκεται πλέον «υπό απειλή».
Ένας νέος δρόμος διασχίζει ήδη την περιοχή, αστυνομικές δυνάμεις περιπολούν καθημερινά, ενώ τσιμεντένιες βάσεις από φράχτες που απομακρύνθηκαν σηματοδοτούν το μελλοντικό σημείο κατασκευής του πολυτελούς θερέτρου ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία μιας νέας «πόλης» 10.000 κλινών μέσα σε μία από τις πλουσιότερες περιοχές βιοποικιλότητας της Αλβανίας.
Παρότι το έργο έχει ταυτιστεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ και τη σύζυγό του Ιβάνκα Τραμπ, κόρη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, πρόσφατα δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η επενδυτική εταιρεία του Κούσνερ, «Affinity Partners», ενδέχεται να έχει αποχωρήσει από το επενδυτικό σχήμα.
Σύμφωνα με το Politico, η εταιρεία δεν απάντησε σε αιτήματα σχολιασμού, ενώ οι προσπάθειες επικοινωνίας με τον ίδιο τον Κούσνερ δεν απέδωσαν.
Το έργο εγκρίθηκε χωρίς να προηγηθεί περιβαλλοντική μελέτη επιπτώσεων — γεγονός που βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της σύγκρουσης.
«Μία φωλιά χελώνας από τη φετινή περίοδο καταστράφηκε από τα μηχανήματα. Είναι μόλις ένα χιλιόμετρο από εδώ», δήλωσε ο Κονσταντίν Τζάχο, περιβαλλοντικός ακτιβιστής, καθώς στεκόταν σε έναν λόφο με θέα προς την προστατευόμενη περιοχή Βιόσα-Νάρτα και έδειχνε έναν νέο λευκό χωματόδρομο που εκτείνεται για περισσότερο από ένα χιλιόμετρο ανάμεσα σε αμμόλοφους, παραλία και δάσος, περιγράφοντας την αλλοίωση του τοπίου που συντελείται.
Στα τέλη Μαΐου, ένας διαδηλωτής, στην περιοχή, απομακρύνθηκε βίαια από άνδρα της ιδιωτικής ασφάλειας που κυριολεκτικά τον έσυρε στο χώμα, καθώς κάτοικοι και ακτιβιστές απαιτούσαν την απομάκρυνση των φραγμών που είχαν τοποθετηθεί στην περιοχή.
Εικόνες σαν κι αυτές όξυναν ακόμη περισσότερο την κοινωνική ένταση.
Δεκάδες χιλιάδες Αλβανοί έχουν πλέον βγει στους δρόμους. Οι διαδηλώσεις στα Τίρανα πλησιάζουν ήδη την τρίτη εβδομάδα, ενώ παρόμοιες κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται σε πόλεις όπως η Σκόδρα, το Δυρράχιο, η Λέζα και το Αργυρόκαστρο.
Παράλληλα, Αλβανοί της διασποράς σε Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδά, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο οργανώνουν συγκεντρώσεις αλληλεγγύης και διαμαρτυρίας.
Οι διαδηλωτές απαιτούν την οριστική ακύρωση του έργου και ζητούν την παραίτηση του Έντι Ράμα, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία εδώ και 13 χρόνια.
Την ίδια στιγμή, διεθνή μέσα ενημέρωσης έχουν κατακλύσει την Αλβανία για να καλύψουν τις πρωτοφανείς κινητοποιήσεις, ενώ ο Ράμα εμπλέκεται σε δημόσιες αντιπαραθέσεις στην πλατφόρμα X τόσο με τον Αμερικανό γερουσιαστή Μπέρνι Σάντερς όσο και με την κυβέρνηση του Ιράν.
Τουρίστες ή Αλβανοί;
Η επιμονή του Έντι Ράμα ότι η Αλβανία χρειάζεται ξένες επενδύσεις αντικατοπτρίζει τη φιλοδοξία της κυβέρνησής του να μετατρέψει τη χώρα στις «Μαλδίβες της Ευρώπης» — μια στρατηγική που έχει ήδη οδηγήσει σε τριπλασιασμό των τουριστικών αφίξεων μέσα σε μόλις μία δεκαετία.
Περισσότεροι από 12 εκατομμύρια τουρίστες επισκέφθηκαν την Αλβανία την περασμένη χρονιά, αριθμός που ξεπερνά κατά πολύ τον συνολικό πληθυσμό της χώρας. Η εκρηκτική αυτή ανάπτυξη έχει αποσπάσει ακόμη και τα εύσημα του «UN Tourism», του τουριστικού οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών.
Ωστόσο, η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται αυτή η τουριστική ανάπτυξη φαίνεται πως έχει βαρύ τίμημα.
Σύμφωνα με διαδηλωτές, πολιτικούς της αντιπολίτευσης και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ο «high- end» τουρισμός επιβαρύνει ολοένα περισσότερο το περιβάλλον, χωρίς παράλληλα να αποφέρει ουσιαστικά οικονομικά οφέλη στους πολίτες. Την ίδια στιγμή, οι νέοι Αλβανοί εγκαταλείπουν τη χώρα με τους υψηλότερους ρυθμούς στην Ευρώπη.
«Πιστεύω βαθιά σε ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης», δήλωσε στο POLITICO ο Σίλβιο Γκοντσάτο, πρέσβης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Αλβανία.
«Και μερικές φορές μου ραγίζει την καρδιά να βλέπω όσα έχουν γίνει, γιατί αναγνωρίζω τα ίδια ανόητα λάθη που κάναμε και εμείς στην Ιταλία, σε άλλα μέρη της Ευρώπης, ίσως και στη Ρουμανία», πρόσθεσε.
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι η Αλβανία δεν μπορεί να ζητά από τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. δεκαετείς εξαιρέσεις από τους ευρωπαϊκούς περιβαλλοντικούς κανόνες και ταυτόχρονα να ακολουθεί ένα αναπτυξιακό μοντέλο που επιδεινώνει τα προβλήματα.
Η αλβανική κυβέρνηση έχει εγκρίνει αμφιλεγόμενους νόμους για τις «στρατηγικές επενδύσεις» και τις προστατευόμενες περιοχές — νομοθεσίες που, σύμφωνα με περιβαλλοντικές οργανώσεις και διαδηλωτές, σχεδιάστηκαν ώστε να ενισχύσουν τον τουριστικό τομέα και να ανοίξουν τον δρόμο για έργα όπως εκείνο του Κούσνερ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη προειδοποιήσει ότι, εάν τα Τίρανα συνεχίσουν στην ίδια κατεύθυνση, η ολοκλήρωση του περιβαλλοντικού κεφαλαίου στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις ενδέχεται να απομακρυνθεί ακόμη περισσότερο.
Ο Γκάμπριελ Σβάντερερ, εκτελεστικός διευθυντής της περιβαλλοντικής οργάνωσης EuroNatur, υποστήριξε ότι το χρονοδιάγραμμα της κυβέρνησης ενίσχυσε τις υποψίες πως τα Τίρανα προσπαθούν να προωθήσουν όσο το δυνατόν περισσότερα τουριστικά έργα πριν από την ένταξη στην Ε.Ε., η οποία θα επιβάλει αυστηρότερους περιβαλλοντικούς κανόνες.
«Θα ήθελα πραγματικά να μπορώ να πω ή να πιστεύω κάτι διαφορετικό, αλλά αυτή τη στιγμή οι ενέργειες της κυβέρνησης δείχνουν ακριβώς αυτό», είπε χαρακτηριστικά.
Στην Αυλώνα, τα σχέδια για το θέρετρο του Κούσνερ δεν αποτελούν το μοναδικό αμφιλεγόμενο έργο.
Λίγο πιο μέσα από τη λιμνοθάλασσα, το αεροδρόμιο της Αυλώνας έχει ήδη εξελιχθεί σε σύμβολο του ίδιου μοντέλου ανάπτυξης: Έργα που προωθούνται μέσα σε ευαίσθητα οικοσυστήματα, εν μέσω καταγγελιών για αδιαφανείς διαδικασίες και ευνοιοκρατία.
Το αεροδρόμιο επρόκειτο να λειτουργήσει το 2025, όμως το έργο έχει καθυστερήσει και πλέον βρίσκεται στο επίκεντρο νομικής διαμάχης μεταξύ των μετόχων και του αλβανικού κράτους.
Ο Κούσνερ και η σύζυγός του σχεδιάζουν επίσης να μετατρέψουν τη μοναδική νησιωτική περιοχή της χώρας, τη Σάζαν, σε πολυτελές θέρετρο.
Ωστόσο, ο Άγκρον Σεχάι, καθισμένος στην καρότσα του αγροτικού του αυτοκινήτου με μια καρέκλα παραλίας μετά το μπάνιο του, λέει πως κανείς στην Αυλώνα δε βλέπει θετικά αυτά τα σχέδια.
«Θέλουμε τη φύση έτσι ακριβώς όπως είναι, γιατί έτσι την απολαμβάνουμε», λέει δείχνοντας προς το Ζβέρνετς και τη Σάζαν.
«Αύριο μπορείς να πάρεις μια βάρκα και να πας στη Σάζαν. Αν χτιστούν θέρετρα, δε θα μπορούμε καν να μπούμε».
Η μοίρα ενός έθνους
Στα Τίρανα, οι διαδηλωτές μιλούν για τη σημαντικότερη στιγμή στην ιστορία της Αλβανίας μετά την πτώση του κομμουνισμού το 1991.
Τα πανό και τα συνθήματά τους ζητούν μια «νέα Αλβανία», με ηγεσία που θα εκπροσωπεί όλες τις ηλικίες και κοινωνικές τάξεις, επιχειρώντας να ανακτήσει μια χώρα που εξακολουθεί να κουβαλά τα τραύματα της δύσκολης μετάβασης από την απομονωμένη κομμουνιστική δικτατορία του Ενβέρ Χότζα σε μια ανοιχτή ευρωπαϊκή δημοκρατία.
«Νομίζω πως είναι η σημαντικότερη στιγμή των τελευταίων 30 χρόνων για εμάς», δήλωσε ο 21χρονος διαδηλωτής Εμίρ Λεκίνι από τα Τίρανα, φοιτητής πληροφορικής.
«Είναι η πρώτη φορά που δε φοβόμαστε να διαδηλώσουμε, που μπορούμε να υψώσουμε τη φωνή μας και να ζητήσουμε ό,τι μας ανήκει», είπε.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι οι κινητοποιήσεις δεν πρόκειται να σταματήσουν αν ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα δεν παραιτηθεί.
«Δε θα φύγουμε αν δε φύγει ο Ράμα. Είναι δική του επιλογή αν θέλει να αποχωρήσει. Αλλά εμείς δεν πάμε πουθενά μέχρι να εγκαταλείψει τη θέση του πρωθυπουργού. Είναι πολύ απλό», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο αριθμός των διαδηλωτών αυξάνεται καθημερινά από την πρώτη κινητοποίηση της 1ης Ιουνίου.
Το κίνημα πλέον δεν αφορά μόνο την προστατευόμενη περιοχή Πισέ Πόρο-Νάρτα, αλλά συνολικά 35 χρόνια απογοήτευσης από τη μετακομμουνιστική πορεία της Αλβανίας — μια περίοδο στην οποία και κυριάρχησαν πολιτικά δύο πρόσωπα: οΡάμα και ο προκάτοχός του, Σαλί Μπερίσα.
Ο Μπερίσα, ηγέτης του συντηρητικού Δημοκρατικού Κόμματος, κυβέρνησε την Αλβανία σε διαφορετικές περιόδους από το τέλος του κομμουνισμού έως το 2013 και θεωρείται από πολλούς ο «πατέρας» της δημοκρατικής Αλβανίας.
Ωστόσο, πλέον βρίσκεται και ο ίδιος στο στόχαστρο των διαδηλωτών, οι οποίοι θεωρούν ότι το μετακομμουνιστικό σύστημα που οικοδομήθηκε υπό την ηγεσία των δύο ανδρών οδήγησε σε δεκαετίες διαφθοράς, χαμηλών μισθών και μαζικής φυγής Αλβανών στο εξωτερικό.
«Αυτό δεν με ενοχλεί», δήλωσε ο Μπερίσα αναφερόμενος στις εκκλήσεις για τη φυλάκισή του, σε συνέντευξή του στο POLITICO.
«Πρέπει πάντα να ζεις με αυτό. Τα φύλλα δεν πρέπει να σε εμποδίζουν να βλέπεις τον κορμό. Και ο κορμός είναι ότι ζητούν την απομάκρυνση του Ράμα», είπε.
Ο Μπερίσα, στον οποίο είχε απαγορευτεί η είσοδος στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2021 επί κυβέρνησης Μπάιντεν λόγω, όπως ανέφερε τότε η Ουάσιγκτον, «σημαντικής διαφθοράς», ενώ αργότερα του επιβλήθηκε απαγόρευση εισόδου και στο Ηνωμένο Βασίλειο για φερόμενες σχέσεις με το οργανωμένο έγκλημα, δήλωσε στο POLITICO ότι οι αμερικανικοί περιορισμοί ήρθησαν την Πέμπτη.
Ο ίδιος αρνείται οποιαδήποτε παρανομία και υποστηρίζει ότι οι κυρώσεις ήταν πολιτικά υποκινούμενες, συνδέοντάς τες με τη σχέση του Ράμα με τον δισεκατομμυριούχο επενδυτή Τζορτζ Σόρος και τον γιο του, Άλεξ Σόρος.
Κατά τον Μπερίσα, επρόκειτο για μια οργανωμένη προσπάθεια πολιτικής εξόντωσής του.
«Ήρθε απευθείας από τον Έντι Ράμα και τον Τζορτζ Σόρος. Και οι δύο έκαναν λόμπινγκ εναντίον μου», υποστήριξε.
Ο Σόρος, γνωστός φιλελεύθερος χρηματοδότης και δωρητής του Δημοκρατικού Κόμματος στις ΗΠΑ, αποτελεί εδώ και χρόνια στόχο δεξιών πολιτικών ομάδων.
Ο Μπερίσα δήλωσε επίσης ότι διαφωνεί με την περιβαλλοντική πολιτική της κυβέρνησης Ράμα, χωρίς όμως να στηρίξει πλήρως τις κινητοποιήσεις.
«Δεν είναι δική μας διαμαρτυρία, δεν την οργανώσαμε εμείς», ανέφερε.
Η Γιορίντα Ταμπάκου, βουλευτής και ιδιαίτερα δημοφιλές στέλεχος του Δημοκρατικού Κόμματος του Μπερίσα, έχει επίσης καταγγείλει δημόσια την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος στο όνομα της τουριστικής ανάπτυξης.
«Ουσιαστικά καταστρέφουν το συγκριτικό πλεονέκτημα που έχει η Αλβανία στον τουρισμό — μικρές παρθένες εκτάσεις, ανέγγιχτες παραλίες, όμορφα τοπία που δεν έχουν καταστραφεί. Ρίχνουν παντού μπετόν», δήλωσε στο POLITICO, καλώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στα Τίρανα.
«Όμως δεν πρόκειται μόνο για περιβαλλοντικό ζήτημα, είναι και θέμα ανταγωνισμού. Δεν μπορούν να αναθέτουν απευθείας έργα σε ανθρώπους που είναι κοντά στον πρωθυπουργό, χωρίς καμία διαφανή διαδικασία», πρόσθεσε.
Σημείο καμπής
Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, η πίεση που ασκεί η Ευρωπαϊκή Ένωση για την προστατευόμενη περιοχή Πισέ Πόρο-Νάρτα φαίνεται πως έχει ήδη προκαλέσει τις πρώτες αντιδράσεις από την αλβανική κυβέρνηση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριξε ότι ενημερώθηκε από τον υπουργό Περιβάλλοντος της Αλβανίας, Σοφγιάν Γιαουπάι, πως «οι κατασκευαστικές εργασίες έχουν ανασταλεί και ότι θα πραγματοποιηθεί πλήρης Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το έργο, σε διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών».
Ωστόσο, τόσο ο Γιαουπάι όσο και ο ίδιος ο Έντι Ράμα αρνούνται ότι ειπώθηκε κάτι τέτοιο προς τις Βρυξέλλες.
«Κατά τη διάρκεια διαδικτυακής συνάντησης στις 26 Μαΐου με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο υπουργός Γιαουπάι ενημέρωσε ότι δεν έχει ακόμη κατατεθεί τελική πρόταση έργου και ότι καμία κατασκευαστική δραστηριότητα δεν έχει ξεκινήσει, καθώς δεν έχει εγκριθεί οικοδομική άδεια», ανέφερε εκπρόσωπος του υπουργείου στο POLITICO.
Παράλληλα, ο Ράμα συνεχίζει δημόσια να επιμένει ότι το έργο θα προχωρήσει — μια θέση που μοιάζει να έρχεται σε αντίφαση με τον ισχυρισμό ότι «κανένα έργο δεν υφίσταται ακόμη».
Ωστόσο, η εικόνα στην προστατευόμενη περιοχή λέει μια διαφορετική ιστορία.
Οι τσιμεντένιες βάσεις από τους φράχτες που απομακρύνθηκαν εξακολουθούν να βρίσκονται στο σημείο, ενώ ο δρόμος που κατασκευάστηκε για τη διευκόλυνση των εργασιών παραμένει ορατός μέσα στο προστατευόμενο τοπίο.
Ο Ράμα ισχυρίζεται ότι ο δρόμος δημιουργήθηκε για τις ανάγκες της τοπικής κοινότητας.
Όμως ο Τζόνι Βόρψι, οικολόγος της παλαιότερης περιβαλλοντικής οργάνωσης της Αλβανίας, PPNEA, δηλώνει αδυναμία να πιστέψει τα λεγόμενα του πρωθυπουργού.
«Ποιας κοινότητας;» διερωτάται χαρακτηριστικά.
«Δεν θα έχουμε πια καμία προστατευόμενη περιοχή αν ο καθένας που διαθέτει χρήματα μπορεί να αναπτύσσει την περιουσία του μέσα σε προστατευόμενες ζώνες», λέει ο Βόρψι, καθώς ανεβαίνει έναν λόφο κοντά στο σημείο όπου σχεδιάζεται το θέρετρο.
Από την κορυφή διακρίνεται στο βάθος η άγρια και μέχρι στιγμής ανέγγιχτη νήσος Σάζαν — εκεί όπου η οικογένεια Κούσνερ σχεδιάζει ένα ακόμη πολυτελές τουριστικό συγκρότημα.
Όμως ο Βόρψι φοβάται ότι εικόνες σαν κι αυτή δεν θα υπάρχουν για πολύ ακόμη, αν η αλβανική κυβέρνηση δεν αλλάξει πορεία.
«Στο τέλος θα έχουμε μόνο πόλεις», προειδοποιεί.
