EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
Το ΠΑΣΟΚ συνεχίζει να συμπεριφέρεται ως νεογέννητο ακόμη και στην περίπτωση της Βενεζουέλας.
Από τον πρώτο ως τον τελευταίο εκδίδουν λάβρες ανακοινώσεις και εκφωνούν πύρινους λόγους για την παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου. Αλήθεια, ποιος βρισκόταν στο τιμόνι της χώρας –και μάλιστα στην προεδρία της ΕΕ– όταν ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί στο Ιράκ το 2003; Παραβιάστηκε ή όχι το διεθνές δίκαιο τότε; Υπήρχε κοινή θέση των Ευρωπαίων, υπήρχε απόφαση του ΟΗΕ ή επικράτησε το δίκαιο του ισχυρότερου;
Η αλήθεια είναι πως όχι μόνο η επίθεση στο Ιράκ πραγματοποιήθηκε χωρίς απόφαση του ΟΗΕ, όχι μόνο η ελληνική προεδρία δεν κατάφερε να οδηγήσει τους Ευρωπαίους σε μια ενιαία στάση, αλλά δεν τα έβρισκαν ούτε και μεταξύ τους: Αλλα έλεγε ο πρωθυπουργός Σημίτης, άλλα ο υπουργός των Εξωτερικών Παπανδρέου, άλλα το κόμμα – με τον Λαλιώτη να οργανώνει εκδηλώσεις κατά του πολέμου ανά την Ελλάδα!
Μέσα στην αναμπουμπούλα δεν πήραν καν χαμπάρι πώς και πότε ξεκίνησε ο πόλεμος. Οι βόμβες έπεφταν και η Ελλάδα δεν είχε καταλάβει τι είχε τελικά συμβεί.
Τον Ιανουάριο του 2003 η Ελλάδα ανέλαβε την προεδρία της ΕΕ. Ηταν η εποχή που προετοιμάζονταν οι βομβαρδισμοί στο Ιράκ με πρόσχημα τα χημικά όπλα (που μετά αποδείχθηκε ότι δεν υπήρξαν ποτέ).
Οι υπουργοί των Εξωτερικών της ΕΕ συναντήθηκαν στις 27 Ιανουαρίου στις Βρυξέλλες υπό την προεδρία του Γ. Παπανδρέου. Οι διαφωνίες ήταν τόσο πολλές και τόσο μεγάλες, που κατάφεραν να συμφωνήσουν μόνο στα αυτονόητα, χωρίς να μπουν στην ουσία. Η οποία ουσία ήταν αν χρειαζόταν ή όχι δεύτερο ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, προκειμένου να ξεκινήσει η επίθεση.
Τα στρατόπεδα και η Ελλάδα
Είχαν τότε σχηματιστεί δύο στρατόπεδα:
-Το γαλλογερμανικό στρατόπεδο ήθελε η διεθνής κοινότητα να επιμείνει στην προσπάθεια για ειρηνική επίλυση του θέματος, υποστηρίζοντας ότι η Απόφαση 1441 του Συμβουλίου Ασφαλείας που έδινε χρόνο και μια τελευταία ευκαιρία στο Ιράκ για ειρηνικό αφοπλισμό δεν επαρκούσε για να ξεκινήσει η επίθεση. Και πως χρειαζόταν νέα απόφαση για να ξεκινήσει η επίθεση, αφού προηγουμένως δοθεί μια νέα παράταση στο έργο των επιθεωρητών των ιρακινών όπλων.
-Το αμερικανοβρετανικό στρατόπεδο θεωρούσε επαρκή την Απόφαση 1441 και επιδίωκε άμεση επίθεση, χωρίς να προηγηθεί νέα Απόφαση.
Στη μέση βρισκόταν η ελληνική προεδρία που πότε πανηγύριζε για τη δήθεν «κοινή γραμμή» και πότε ανακοίνωνε πως «ο χρόνος τελειώνει». Με την περίφημη και πολυδιαφημισμένη «κοινή γραμμή», οι Ευρωπαίοι καλούσαν το Ιράκ να συνεργασθεί πλήρως με τους επιθεωρητές, προειδοποιούσαν τη Βαγδάτη για «τελευταία ευκαιρία» για ειρηνική επίλυση, δεν συμφώνησαν καν στο να συζητήσουν ευθέως την παράταση της αποστολής επιθεωρητών.
Απλώς… «καλωσόριζαν την πρόθεση των επιθεωρητών να συνεχίσουν» και δεν έδωσαν άδεια για μια μεσολαβητική αποστολή της προεδρίας στη Βαγδάτη. Προφανώς διότι είχε ήδη επικρατήσει η αμερικανοβρετανική απόφαση για άμεση επέμβαση.
Πιάστηκαν στον ύπνο
Το καταπληκτικό είναι ότι στις 30 Ιανουαρίου 2003 δημοσιοποιήθηκε ξαφνικά η «Διακήρυξη των 8» (Ηνωμένο Βασίλειο, Ισπανία, Ιταλία, Πολωνία, Πορτογαλία, Δανία, Τσεχία, Ουγγαρία) με αποδέκτη τον γενικό γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών καλώντας για αποφασιστική δράση της διεθνούς κοινότητας απέναντι στα προγράμματα όπλων μαζικής καταστροφής του Ιράκ.
Η ελληνική κυβέρνηση δεν έκρυψε τη δυσφορία της για το γεγονός ότι η προεδρία (δηλαδή η Ελλάδα) δεν είχε ενημερωθεί για την πρωτοβουλία των οκτώ ευρωπαϊκών χωρών. Ολα αυτά συνέβαιναν φυσικά λόγω της εσωτερικής διγλωσσίας.
Έγραψαν τότε τα «Νέα»: «Για δεύτερη φορά μέσα σε ένα μήνα η προεδρία πιάνεται στον ύπνο: H Αθήνα δεν γνώριζε την πρόθεση Γαλλίας και Γερμανίας για κοινή θέση στην EE και στο NATO, όπως δεν εγνώριζε και τη Διακήρυξη των 8».
Με τη διαφορά ότι στο Νταβός ο Κόλιν Πάουελ, υπουργός των Εξωτερικών των ΗΠΑ επί Τζορτζ Μπους του νεότερου, είχε ενημερώσει τον Ελληνα συνάδελφό του ότι «έχουμε 12 χώρες μαζί μας».
Επισήμως, πάντως, δεν τους ενημέρωναν ούτε οι υπέρμαχοι του πολέμου ούτε οι υπέρμαχοι της ειρήνης. Αλλά και όταν λάμβαναν κάποια ενημέρωση δεν ήταν σε θέση να την αξιολογήσουν και να την αξιοποιήσουν.
Κι αυτό διότι είχαμε τον δήθεν διχασμό μεταξύ κυβέρνησης και κόμματος. Το κόμμα βγήκε με σύνθημα «Οχι αίμα για το πετρέλαιο». Και οργάνωσε μια αντιπολεμική εκστρατεία με αφετηρία την Αλεξανδρούπολη.
«Μακέτα είναι, πλανητάρχα μου»!
Χαρακτηριστικό ήταν το σκίτσο του Τολιάδη στο «Εθνος» (2 Φεβρουαρίου 2003). Εμφάνιζε συνομιλία του Σημίτη με τον Μπους με φόντο μια φωτογραφία του Κώστα Λαλιώτη με σημαία «Οχι στον πόλεμο». Η συνομιλία είχε ως εξής:
-Μπους: «Τι μαθαίνω, Κώστα; Ο Λαλιώτης διαδηλώνει κατά του πολέμου;»
-Σημίτης: «Ελάτε τώρα, πλανητάρχα μου. Μια απλή μακέτα είναι»!
Ήταν σαφές ότι είχαμε αντιαμερικανική και αντιπολεμική ρητορεία στο εσωτερικό και πλήρη συνεργασία στο εξωτερικό. Αλλωστε, μετά τη συνάντηση των Βρυξελλών, ο Εργατικός υπουργός των Εξωτερικών, Τζακ Στρο, είχε δηλώσει πως σημειώθηκε «αλλαγή ατμόσφαιρας» και επομένως οι ευρωπαϊκές χώρες προσέγγισαν περισσότερο τις (πολεμικές) θέσεις της Βρετανίας.
Μιλάμε για τον υπουργό του Τόνι Μπλερ, υπέρμαχο λίγο αργότερα του Σχεδίου Ανάν για την Κύπρο, που στις 22 Νοεμβρίου 2011, βραβεύθηκε στο Λονδίνο από τον τότε υπουργό των Εξωτερικών της Τουρκίας, Αχμέτ Νταβούτογλου, γνωστό για το βιβλίο του «Το στρατηγικό βάθος», που έγινε η βίβλος της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η βράβευση του Στρο έγινε σε τελετή απονομής βραβείων στους πλέον επιτυχημένους Τούρκους επιχειρηματίες («Most Successful Turks»). Είχε μάλιστα δηλώσει τότε ο Νταβούτογλου: «Ο Τζακ Στρο δεν είναι μόνον ο πλέον υποστηρικτικός Βρετανός, είναι ο μεγαλύτερος εθελοντής Τούρκος»!
Και μετά ήλθαν οι «10»!
Μπροστά στη γενική δυσαρέσκεια, η Ελλάδα αναγκάστηκε να ευθυγραμμιστεί. Αλλωστε, μετά τη «Διακήρυξη των 8», ήλθε και η επιστολή στήριξης των δέκα βαλκανικών και βαλτικών χωρών, επτά από τις οποίες ήταν υποψήφιες προς ένταξη (Βουλγαρία, Ρουμανία, Σλοβενία, Σλοβακία, Εσθονία, Λιθουανία, Λετονία). Σ’ αυτές είχαν προστεθεί και η Αλβανία, η τότε ΠΓΔΜ και η Κροατία.
Έτσι, τη Δευτέρα, 17 Φεβρουαρίου 2003, στην έκτακτη (άτυπη) Σύνοδο των 15 χωρών-μελών, η Βρετανία (δηλαδή οι Εργατικοί Μπλερ και Στρο) απαίτησε να συμμετέχουν και οι υπό ένταξη χώρες Βουλγαρία, Ρουμανία και Τουρκία!
Αξίζει να σημειωθεί πως όταν η ελληνική προεδρία είχε ζητήσει από αυτές τις χώρες να κάνουν τουλάχιστον αναφορά στην κοινή θέση των υπουργών Εξωτερικών των 15 για το Ιράκ στην επιστολή προς το Συμβούλιο Ασφαλείας, απάντησαν ότι… «δεν προλάβαιναν να ξαναδούν το κείμενο»!
Το αποτέλεσμα εκείνης της Συνόδου υπό την ελληνική προεδρία ήταν ένα πρωτοφανές ήξεις αφήξεις: O πόλεμος δεν είναι αναπόφευκτος, αλλά και δεν μπορούν οι επιθεωρήσεις να συνεχίζονται επ’ αόριστον. Αμέριστη συμπαράσταση στον OHE, αλλά και η βία θα πρέπει να ασκηθεί μόνον ως εσχάτη λύση. Και πλήρης ασάφεια ως προς τον χρόνο που είχαν στη διάθεσή τους οι επιθεωρητές πριν ακουστούν τα τύμπανα του πολέμου.
Το μόνο βέβαιο ήταν πως δεν προέκυπτε η ανάγκη για υποχρεωτική υιοθέτηση δευτέρου ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας πριν από την ανάληψη στρατιωτικής δράσης – σύμφωνα με την επιθυμία των HΠA που είχαν δηλώσει ότι αρκούσε η Απόφαση 1441.
Η Ελλάδα ακόμα ψαχνόταν!
Το καταπληκτικό είναι πως όταν, στις 20 Μαρτίου 2003 ξεκίνησαν ο βομβαρδισμός της Βαγδάτης και η επιχείρηση «Σοκ και Δέος», από την ελληνική προεδρία γινόταν γνωστό ότι δεν θα προέβαινε σε δηλώσεις διότι «ως προεδρία θα προσπαθήσουμε μέχρι το βράδυ για μια κοινή θέση» – πάλι. Οπως είπαμε, δεν είχαν καν πάρει χαμπάρι ότι ο πόλεμος είχε ξεκινήσει. Φυσικά χωρίς καμιά νέα Απόφαση του ΟΗΕ, άρα με παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Το καταπληκτικότερο όλων είναι ότι στις 6 Απριλίου 2003, όταν πια ο πόλεμος μαινόταν κανονικά, εκπρόσωποι του υπουργείου Γεωργίας και του κόμματος είχαν συναντηθεί με τους αγροτοσυνδικαλιστές του ΠΑΣΟΚ στην Κεντρική Μακεδονία, που διαμαρτύρονταν επειδή δεν είχαν καταβληθεί ακόμη οι αποζημιώσεις για τις καταστροφές που είχαν συμβεί τρία χρόνια νωρίτερα. Κατάπληκτοι οι αγρότες διαπίστωσαν ότι το μεγαλύτερο μέρος της συνάντησης αφιερώθηκε στον… πόλεμο στο Ιράκ! Και έβαλαν τις φωνές!
Οπλα στο Ιράκ του Σαντάμ
Εδώ να θυμίσω ότι στη δεκαετία του 1980, στα πρώτα «επαναστατικά» χρόνια του ΠΑΣΟΚ, τότε που αναζητούσε τον «τρίτο δρόμο» προς τον σοσιαλισμό και εναγκαλιζόταν το Κίνημα των Αδεσμεύτων (που μόνο αδέσμευτοι δεν ήταν), η ΕΒΟ-ΠΥΡΚΑΛ είχε πουλήσει όπλα στο Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν και το (σοσιαλιστικό, βεβαίως) κόμμα του Μπάαθ. Παραβιάζοντας το εμπάργκο όπλων που είχε επιβληθεί κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ. Και προς δόξαν του Διεθνούς Δικαίου, βεβαίως! Φυσικά τα χρήματα (360 εκατ. δολάρια) δεν εισπράχθηκαν ποτέ…
Υπάρχει και κάτι ακόμη. Τον Ιανουάριο του 2003, τον καιρό που προετοιμαζόταν η επίθεση στο Ιράκ, η Τουρκία απαίτησε μέσω Ουάσιγκτον να ενεργοποιηθεί το Αρθρο 4 του ΝΑΤΟ για την «προάσπισή» της. Εν όψει του προετοιμαζόμενου πολέμου, οι ΗΠΑ ζητούσαν τότε ενίσχυση της Τουρκίας με πυραύλους Πάτριοτ, ναυτικές δυνάμεις στον Βόσπορο, AWACS, στρατιωτική βοήθεια.
Την περίοδο εκείνη, ο Νίκολας Μπερνς, πρώην πρέσβης στην Ελλάδα, ήταν μόνιμος αντιπρόσωπος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ και ήταν αυτός που μετέφερε το αίτημα της Τουρκίας. Συμφώνησαν Καναδάς, Βρετανία, Δανία, Πορτογαλία, Πολωνία, Τσεχία, Ουγγαρία, Ισλανδία, Νορβηγία, Ισπανία, Ολλανδία και Ιταλία. Διαφώνησαν Γαλλία, Γερμανία, Βέλγιο και Λουξεμβούργο.
Ο Μπερνς απείλησε ότι οι HΠA θα προασπίσουν μόνες την Τουρκία. Και ο (Εργατικός) λόρδος Ρόμπερτσον, Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ τότε, είπε ότι θα τηλεφωνούσε στον Σιράκ, με τον Γάλλο πρέσβη να μιλά για «ανύπαρκτες πιθανότητες επιτυχίας».
Στην Τουρκία οι δικοί μας Πάτριοτ!
Και τι έκανε η Ελλάδα σ’ εκείνη τη θυελλώδη συνεδρίαση του Ιανουαρίου 2003; Τάχθηκε υπέρ της «προάσπισης της Τουρκίας», διότι τάχα η ενεργοποίηση του Αρθρου 4 του ΝΑΤΟ θα… δημιουργούσε θετικό προηγούμενο για την Ελλάδα!
Στις 6 Φεβρουαρίου του 2003, στη σύνοδο του ΝΑΤΟ, Γαλλία, Γερμανία, Βέλγιο απέρριψαν τα αμερικανικά αιτήματα για προάσπιση της Τουρκίας, καθώς γνώριζαν πως τα όπλα θα χρησιμοποιούνταν κατά των Κούρδων στο Β. Ιράκ.
Τότε ο Ρόμπερτσον επέβαλε τη «σιωπηρή διαδικασία», σύμφωνα με την οποία αν δεν κατατεθούν γραπτώς ενστάσεις η απόφαση θεωρείται ειλημμένη. Και στις 17 Φεβρουαρίου, βρέθηκε η «λύση» με παράκαμψη της Γαλλίας διά της παραπομπής του θέματος στην Επιτροπή Αμυντικής Συμμαχίας, όπου η Γαλλία δεν μετείχε από το 1966.
Αμέσως μετά, συνέβη το καλύτερο: Αφού η Ελλάδα συμφωνούσε με την προάσπιση της Τουρκίας εν όψει του πολέμου στο Ιράκ, μας ζήτησαν να... στείλουμε τους δικούς μας Πάτριοτ στην Τουρκία. Οπότε, βέβαια, ενώπιον του αδιανόητου, η Ελλάς ανέκρουσε πρύμναν!
Αυτά τα ολίγα για το ΠΑΣΟΚ που σήμερα παριστάνει τον υπερασπιστή του διεθνούς δικαίου…
