Το DEET αποτελεί την κορυφαία άμυνα κατά των τσιμπημάτων κουνουπιών εδώ και δεκαετίες, αλλά μια νέα μελέτη υποδηλώνει ότι το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο εντομοαπωθητικό στον κόσμο μπορεί να μην προκαλεί πάντα την ίδια αντίδραση στα κουνούπια.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα κουνούπια μπορούν να μάθουν να συνδέουν το DEET με ένα αιμάλευρο υπό ορισμένες συνθήκες και αργότερα να δείχνουν έλξη προς τη χημική ουσία.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Journal of Experimental Biology, προσθέτουν ένα νέο επίπεδο στην κατανόηση των επιστημόνων σχετικά με το πώς λειτουργεί το DEET και πώς η συμπεριφορά των κουνουπιών μπορεί να προσαρμοστεί μέσω της εμπειρίας. Η μελέτη διεξήχθη από τον Claudio Lazzari του Πανεπιστημίου της Τουρ στη Γαλλία.
Παραμένουν ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας του DEET.
Το DEET, παλαιότερα γνωστό ως Ν,Ν-διαιθυλο-μετα-τολουαμίδιο, χρησιμοποιείται εδώ και περισσότερα από 80 χρόνια. Παραμένει βασικό εργαλείο για την πρόληψη τσιμπημάτων κουνουπιών που μπορούν να μεταδώσουν ασθένειες όπως η ελονοσία, ο δάγκειος πυρετός, ο ιός τσικουνγκούνια, ο ιός Ζίκα και ο κίτρινος πυρετός.
Παρά τη μακρά ιστορία του, οι επιστήμονες εξακολουθούν να συζητούν πώς ακριβώς λειτουργεί το απωθητικό. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι το DEET επηρεάζει την ικανότητα των κουνουπιών να ανιχνεύουν τις ανθρώπινες οσμές, προκαλώντας τους σύγχυση αντί να τα διώχνουν απλώς. Άλλες έρευνες διαπίστωσαν ότι ορισμένα κουνούπια εμφανίζουν μειωμένη ευαισθησία στη χημική ουσία και ότι αυτό το χαρακτηριστικό μπορεί να κληρονομηθεί.
Οι επιστήμονες έχουν επίσης παρατηρήσει ενδείξεις ότι οι αντιδράσεις των κουνουπιών στο DEET μπορεί να περιλαμβάνουν μάθηση. Σε μια προηγούμενη μελέτη, τα κουνούπια που εκτέθηκαν στο απωθητικό έγιναν προσωρινά λιγότερο ευαίσθητα σε αυτό όταν το συνάντησαν ξανά μέσα σε λίγες ώρες.
Οι ερευνητές εξέτασαν την εκμάθηση των κουνουπιών
Για να διερευνήσουν περαιτέρω, οι ερευνητές σχεδίασαν μια σειρά εργαστηριακών πειραμάτων. Τα κουνούπια τοποθετήθηκαν σε μικρά κλουβιά και τους παρουσιάστηκε ένας στόχος γεμάτος με ζεστό αίμα που μιμούνταν έναν ξενιστή. Η ομάδα μέτρησε τις κινήσεις της προβοσκίδας των εντόμων, του στοματικού μέρους που χρησιμοποιείται για τη σίτιση, ως ένδειξη απόπειρας δαγκώματος.
Στη συνέχεια, τα κουνούπια υποβλήθηκαν σε διαφορετικά προγράμματα εκπαίδευσης που περιελάμβαναν θερμότητα, DEET και σύντομες ευκαιρίες για να τραφούν με αίμα.
Τα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα προήλθαν από κουνούπια που εκτέθηκαν σε DEET ενώ τρέφονταν ενεργά. Στη συνέχεια, αυτά τα έντομα έδειξαν σημαντικά ισχυρότερη απόκριση στο δάγκωμα όταν συνάντησαν ξανά το DEET. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι είχαν μάθει να συσχετίζουν τη χημική ουσία με ένα ικανοποιητικό αιματογεύμα.
Η ομάδα εξέτασε επίσης τη συμπεριφορά χρησιμοποιώντας τα χέρια ενός εθελοντή. Το ένα χέρι υποβλήθηκε σε θεραπεία με DEET, ενώ το άλλο δεν υποβλήθηκε σε θεραπεία. Περίπου τα μισά από τα κουνούπια που είχαν εκπαιδευτεί σε θεραπεία με DEET και αίμα προσπάθησαν να δαγκώσουν το χέρι που είχε υποβληθεί σε θεραπεία με DEET. Τα μη εκπαιδευμένα κουνούπια απέφευγαν σταθερά το χέρι που είχε υποβληθεί σε θεραπεία και επέλεγαν αυτό που δεν είχε υποβληθεί σε θεραπεία.
Τα ευρήματα υπογραμμίζουν έναν πιθανό περιορισμό
Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι το DEET έχει σταματήσει να λειτουργεί ή ότι οι άνθρωποι θα πρέπει να σταματήσουν να το χρησιμοποιούν. Τα πειράματα διεξήχθησαν υπό αυστηρά ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες και η διαδικασία εκπαίδευσης ενδέχεται να μην αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο τα κουνούπια αντιμετωπίζουν τα απωθητικά σε καθημερινές καταστάσεις.
Ωστόσο, η μελέτη υποδηλώνει ότι το DEET μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά των κουνουπιών τόσο μέσω αισθητηριακών όσο και γνωστικών διεργασιών. Οι ερευνητές δήλωσαν ότι η καλύτερη κατανόηση αυτών των μηχανισμών θα μπορούσε να βοηθήσει στη βελτίωση των μελλοντικών απωθητικών, καθώς οι ασθένειες που μεταδίδονται από τα κουνούπια συνεχίζουν να εξαπλώνονται παγκοσμίως.