Πρόκειται για την πρώτη αντίδραση της Τεχεράνης μετά την αναστολή της «Επιχείρησης Ελευθερία» από τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη διευκόλυνση εγκλωβισμένων πλοίων να διέλθουν από το Στενό.
Η ανακοίνωση των Φρουρών δεν διευκρίνισε ποιες είναι αυτές οι νέες διαδικασίες και ευχαρίστησε τους πλοιοκτήτες και τους πλοιάρχους για τη συμμόρφωσή τους με τους ιρανικούς κανονισμούς κατά τη διέλευση από την περιοχή.
Πάντως, ο ανταποκριτής του Al Jazeera στην Τεχεράνη, Resul Serdar Atas, αναφέρει ότι πηγές υποστηρίζουν πως οι διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες επικεντρώνονται αποκλειστικά στο Στενό του Ορμούζ σε αυτό το στάδιο και δεν περιλαμβάνουν προς το παρόν το πυρηνικό ζήτημα.
«Λένε ότι οτιδήποτε άλλο είναι κατασκευασμένο, πρόκειται για παραπλανητικές δημοσιογραφικές αναφορές» δήλωσε.
«Δεν επιβεβαιώνουν σε αυτή τη φάση ότι διαπραγματεύονται το πυρηνικό τους πρόγραμμα, ούτε τις περιφερειακές πολιτικές ασφάλειας, ούτε τις σχέσεις τους με συμμάχους ή το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν. Υποστηρίζουν ότι όλα αυτά δεν συζητούνται τώρα και έχουν εξαιρεθεί».
Πρόσθεσε ότι το Ιράν προτείνει μια διαδικασία τριών σταδίων:
- Οι πρώτες 30 ημέρες θα επικεντρωθούν αποκλειστικά στο άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ
- Αν επιτευχθεί συμφωνία, θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα
- Στη συνέχεια θα ακολουθήσει διάλογος για την περιφερειακή ασφάλεια με γειτονικές χώρες
Κοντά σε συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν
Όλες οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια αρχική μονοσέλιδη συμφωνία (μνημόνιο κατανόησης, MoU), με στόχο τον τερματισμό του πολέμου και τη δημιουργία πλαισίου για πιο λεπτομερείς διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά του Ιράν.
Εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε στο CNBC ότι «αξιολογούν» την 14 σημείων ειρηνευτική πρόταση της Ουάσινγκτον.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένουν απαντήσεις από το Ιράν σε αρκετά βασικά σημεία εντός των επόμενων 48 ωρών. Δεν έχει συμφωνηθεί ακόμη τίποτα, όμως οι πηγές αναφέρουν ότι αυτή είναι η πιο στενή προσέγγιση σε συμφωνία από την έναρξη του πολέμου.
Μεταξύ άλλων, η συμφωνία θα περιλαμβάνει:
- Δέσμευση του Ιράν για μορατόριουμ στον εμπλουτισμό πυρηνικού υλικού
- Συμφωνία των ΗΠΑ για άρση κυρώσεων και αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια
- Άρση περιορισμών και από τις δύο πλευρές στη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενό του Ορμούζ
Πολλοί από τους όρους του μνημονίου, σύμφωνα με το Axios, θα εξαρτώνται από την επίτευξη τελικής συμφωνίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης του πολέμου ή μιας παρατεταμένης αβεβαιότητας, όπου οι εχθροπραξίες έχουν σταματήσει αλλά δεν υπάρχει οριστική λύση.
Ο Λευκός Οίκος θεωρεί ότι η ηγεσία του Ιράν είναι διχασμένη, γεγονός που μπορεί να δυσκολέψει την επίτευξη συναίνεσης. Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι παραμένουν επιφυλακτικοί ακόμη και για την επίτευξη μιας αρχικής συμφωνίας.
Παρά την αισιοδοξία που έχει εκφραστεί και σε προηγούμενους γύρους διαπραγματεύσεων, μέχρι στιγμής δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία. Ωστόσο, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους, η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να υποχωρήσει από πρόσφατη στρατιωτική επιχείρηση στο Στενό του Ορμούζ και να αποφύγει την κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας βασίστηκε στην πρόοδο των συνομιλιών.
Το μονοσέλιδο μνημόνιο 14 σημείων είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ των απεσταλμένων του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, και Ιρανών αξιωματούχων, τόσο άμεσα όσο και μέσω μεσολαβητών.
Στην παρούσα μορφή του, το μνημόνιο θα προβλέπει:
α) Τερματισμό του πολέμου στην περιοχή και έναρξη περιόδου 30 ημερών για διαπραγματεύσεις πιο λεπτομερούς συμφωνίας σχετικά με το άνοιγμα του Στενού, τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων
β) Οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να πραγματοποιηθούν στο Ισλαμαμπάντ ή στη Γενεύη.
γ) Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι περιορισμοί του Ιράν στη ναυσιπλοΐα και ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ θα αρθούν σταδιακά.
δ) Αν οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν, οι ΗΠΑ θα μπορούν να επαναφέρουν τον αποκλεισμό ή να επανεκκινήσουν στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η διάρκεια του μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου αποτελεί βασικό σημείο διαπραγμάτευσης. Τρεις πηγές αναφέρουν ότι θα είναι τουλάχιστον 12 με 15 χρόνια. Το Ιράν ζητά περίοδο 5 ετών, ενώ οι ΗΠΑ απαιτούν 20 χρόνια.
Οι ΗΠΑ επιδιώκουν ρήτρα που θα παρατείνει το μορατόριουμ σε περίπτωση παραβίασης. Μετά τη λήξη του, το Ιράν θα μπορεί να εμπλουτίζει ουράνιο έως 3,67%.
Το Ιράν θα δεσμευτεί να μην επιδιώξει ποτέ πυρηνικά όπλα ή δραστηριότητες εξοπλισμού, να αποδεχτεί ενδελεχείς ελέγχους, συμπεριλαμβανομένων αιφνιδιαστικών επιθεωρήσεων του ΟΗΕ, καθώς και να μην έχει υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Οι ΗΠΑ θα δεσμευτούν για σταδιακή άρση κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν και «ξεπάγωμα» ιρανικών κεφαλαίων ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Δύο πηγές αναφέρουν ότι το Ιράν ίσως συμφωνήσει να απομακρύνει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο από τη χώρα, βασική απαίτηση των ΗΠΑ που μέχρι τώρα η Τεχεράνη απέρριπτε. Ένα από τα σενάρια είναι η μεταφορά του υλικού στις ΗΠΑ.