(Υπόθεση κατασκοπείας Σμηνάρχου ε.ε. )
Του Ευάγγελου Γριβάκου, Αντιστρατήγου ε.α - Νομικού
Τις πρωινές ώρες της 5ης Φεβρ. 2026 και εντός στρατιωτικού χώρου, συνελήφθη από τα αρμόδια στελέχη κυβερνοασφάλειας του ΓΕΕΘΑ και της ΕΥΠ και παρουσία εισαγγελέως, ο 54χρονος σμήναρχος της ΠΑ, Διοικητής της 128 Σμηναρχίας Εκπαίδευσης Τηλεπικοινωνιών – Ηλεκτρονικών (128 ΣΕΤΗ), με έδρα το Καβούρι Αττικής. Προηγουμένως, ο εν λόγω σμήναρχος, υπηρετούσε στην Γ4 Διεύθυνση Επικοινωνιών του ΓΕΕΘΑ, που είχε πρόσβαση σε απόρρητες πληροφορίες ΝΑΤΟ.
Από το Βιογραφικό Σημείωμα του συνάγεται ότι ήταν Μηχανικός Πληροφοριών και Συστημάτων Πληροφορικής, με πολυετή εμπειρία στο αντικείμενό του και πιστοποιημένος τακτικός αξιολογητής του ΝΑΤΟ, στον τομέα Επικοινωνιών και Συστημάτων Πληροφορικής (CIS). Ως εκ των καθηκόντων και των εξειδικευμένων γνώσεών του, είχε πρόσβαση σε άκρως διαβαθμισμένες πληροφορίες ηλεκτρονικού πολέμου, επιχειρησιακών συχνοτήτων στρατηγικών αεροσκαφών και υποβρυχίων όπως και μεγάλων στρατιωτικών επιτελείων. Αιτία της σύλληψης του ήταν αποχρώσες ενδείξεις τέλεσης αξιοποίνων πράξεων κατασκοπείας υπέρ ξένης χώρας και συγκεκριμένα της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Η σύλληψη του έγινε εσπευσμένα, αφενός διότι είχε επισωρεύσει μεγάλο αριθμό απορρήτων πληροφοριών με κίνδυνο να τις διοχετεύσει στους αποδέκτες τους και αφετέρου διότι υπήρχαν υποψίες συνεργασίας του με άλλα άτομα που έπρεπε το ταχύτερο να ματαιωθούν προτού είναι πολύ αργά.
Τις πρώτες πληροφορίες για την κατασκοπευτική δράση του συγκεκριμένου ατόμου έδωσε η CIA στην ΕΥΠ η οποία, ήδη από τον παρελθόντα Οκτώβριο, είχε ξεκινήσει συστηματική παρακολούθησή του. Ο σμήναρχος αρχικά οδηγήθηκε στην Αερονομία όπου την επόμενη (6 Φεβρουαρίου) ανακρίθηκε από τον ανακριτή του Αεροδικείου. Στην προανακριτική απολογία του φέρεται να ομολόγησε πλήρως τις πράξεις του και δια τούτο ασκήθηκε εις βάρος του ποινική δίωξη σε βαθμό κακουργήματος, βάσει του άρθρου 148 του Ποινικού Κώδικα (ΠΚ) «Περί κατασκοπείας». Στα κρατητήρια της Αερονομίας , στον Καρέα, κρατήθηκε μέχρι 12 Φεβρουαρίου 2026 οπότε και παραπέμφθηκε για κύρια ανάκριση ενώπιον του στρατιωτικού εισαγγελέως και του ανακριτού του Αεροδικείου. ΕΥΠ και στρατιωτικές αρχές έκαναν λόγο για ιδιαίτερα τεκμηριωμένο κατηγορητήριο που περιλάμβανε σοβαρές κατηγορίες για συλλογή και μετάδοση απόρρητων στρατιωτικών δεδομένων σε τρίτους (Κίνα), πράξεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη στα εθνικά συμφέροντα. Στο λεπτομερές απολογητικό υπόμνημά του ο κατηγορούμενος αποδέχθηκε πλήρως την ενοχή του, με τις ανακριτικές Αρχές να επιχειρούν να χαρτογραφήσουν το χρονικό βάθος της δράσης του και το εύρος του δικτύου επαφών του εντός και εκτός Ελλάδος, για να διαπιστωθεί αν η υπόθεση είχε ευρύτερες διαστάσεις. Παράλληλα εξετάσθηκε και το χρονικό βάθος της δράσης του και το εύρος των πληροφοριών που φαίνεται να διέρρευσαν.
Σύμφωνα με την κατάθεσή του, όλα ξεκίνησαν από μια ανάρτηση του βιογραφικού του που ο ίδιος ανέβασε στο Linkendin. Μέσω της επαγγελματικής πλατφόρμας, τον προσέγγισε ένας Κινέζος κατάσκοπος ο οποίος του συστήθηκε με το αμερικανικό ψευδώνυμο «Στίβεν», προσποιούμενος τον εκπρόσωπο μιας εταιρείας ηλεκτρονικών, αλλά στην πραγματικότητα ήταν εντεταλμένος σύνδεσμος των μυστικών υπηρεσιών της Κίνας και «καθοδηγητής / στρατολόγος» του σμηνάρχου. Παρενθετικά εδώ να λεχθεί ότι η CIA είχε ήδη ανακαλύψει την ταυτότητα του «Στίβεν» με κινέζικο όνομα και είχε διαπιστώσει ότι πρόκειται για αξιωματικό των μυστικών υπηρεσιών της Κίνας. Στην αρχή ο «Στίβεν», δηλώνοντας εντυπωσιασμένος από τις γνώσεις του σμηνάρχου, του ανέθεσε κάποιες μελέτες για ανάρτηση στην ιστοσελίδα που αποτελούσε βιτρίνα για την επιχείρηση κατασκοπείας. Σταδιακά, όμως, η συνεργασία εξελίχθηκε, με τα αιτήματα προς τον σμήναρχο να γίνονται όλο και πιο πιεστικά και καθαρά σε θέματα κρίσιμης τεχνολογικής φύσεως, με τις αμοιβές να αυξάνονται κατακόρυφα και δελεαστικά. Η δικτύωση εδραιώθηκε τον Σεπτ. 2024 με το «εκπαιδευτικό» ταξίδι που έκανε στην Κίνα ο σμήναρχος υπό το πρόσχημα εκμάθησης της κινέζικης γλώσσας. Ο «Στίβεν» του προμήθευσε κρυπτογραφημένη συσκευή με ειδικό, σκιώδες λογισμικό για να εξασφαλίζεται η επικοινωνία, να φωτογραφίζονται τα απόρρητα έγγραφα και να διαβιβάζονται τα ψηφιακά ίχνη μέσω του QR codε ο οποίος (κωδικός) τελικά τον ««πρόδωσε», μαζί με το κρυφό κινητό που του είχαν δώσει. Τα χρήματα της « αμοιβής» έμπαιναν σε ψηφιακό πορτοφόλι (crypto wallet) και στο απόκρυφο κινητό. Το 2025 νέα συνάντηση έγινε με τον «Στίβεν» στην Αθήνα στην οποίαν , κατά πληροφορίες, παραβρέθηκε, προφανώς για λόγους ελέγχου και συντονισμού, και μια «μυστηριώδης» γυναίκα που λέγεται ότι ήταν στην κορυφή της πυραμίδας της κινέζικης κατασκοπείας. Φυσικά δεν γνωρίζουμε το είδος και την έκταση των πληροφοριών που διέρρευσαν προς Κίνα , διαδίδεται, όμως, ότι σημαντικό μέρος αυτών είναι ενδιαφέροντος ΝΑΤΟ και αυτό είναι πολύ ανησυχητικό για την Συμμαχία και καθόλου τιμητικό για την Ελλάδα, αν και παρόμοια φαινόμενα κατασκοπείας παρουσιάζονται και σε άλλες χώρες της Δύσης. Πάντως, οι δικηγόροι του υποστηρίζουν ότι τα απόρρητα έγγραφα που δόθηκαν στους Κινέζους ήταν «μεσαίου μεγέθους» και δεν παραχωρήθηκαν στοιχεία κρίσιμα για τα εξοπλιστικά προγράμματα, όπως τα F-35, ούτε πηγαίοι κωδικοί λογισμικού, παρά μόνο οι κωδικοί του υπολογιστή και του κινητού. Μετά την απολογία του , ομοφωνία ανακριτού και εισαγγελέως, ο σμήναρχος κρίθηκε προφυλακιστέος και κλείσθηκε στις φυλακές Κορίνθου.
Η υπόθεση του σμηνάρχου έχει συγκλονίσει τις ΕΔ και το Πανελλήνιο, με την κοινή γνώμη να θέλει να ενημερωθεί για τις διοικητικές και ποινικές συνέπειες των αδικημάτων που διέπραξε. Κατ΄αρχήν ο Α/ΓΕΕΘΑ Δημ. Χούπης έθεσε τον δράστη σε 18μηνη διαθεσιμότητα, εις εφαρμογή του άρθρου 102 του Ν. 5265/ 2026 «Χάρτης Μετάβασης των ΕΔ στην Νέα Εποχή», με όλα τα διοικητικά μέτρα που προβλέπονται προς τούτο. Παράλληλα του ασκήθηκε ποινική δίωξη σε βαθμό κακουργήματος για κατασκοπεία υπέρ ξένης δυνάμεως (της Κίνας) το έγκλημα της κατασκοπείας, που προβλέπεται και αντιμετωπίζεται από τις διατάξεις του άρθρου 148 του Ποινικού Κώδικα (ΠΚ, ν. 4619/2019). Κατ΄αυτό , όποιος με πρόθεση και παράνομα, πετυχαίνει να έλθουν στην κατοχή του ή στην γνώση του έγγραφα, σχέδια, ειδήσεις που τα συμφέροντα της πολιτείας ή των συμμάχων της επιβάλλουν να τηρηθούν απόρρητα και ενεργεί για να τα διαβιβάσει σε άλλον ή να τα ανακοινώσει έτσι ώστε να μπορούν να εκθέσουν σε κίνδυνο τα συμφέροντα του κράτους και κυρίως την ασφάλειά του ή κάποιον από τους συμμάχους του, τιμωρείται με κάθειρξη και σε καιρό πολέμου με ισόβια κάθειρξη ή θάνατο (επιβαρυντική περίπτωση).
Ειδικότερα για τους στρατιωτικούς και άλλα πρόσωπα που υπάγονται στον Στρατιωτικό Ποινικό Κώδικα (ΣΠΚ, ν. 2287/95), η νομοθεσία γίνεται πιο αυστηρή. Ο ΣΠΚ (άρθρο 143), αντιμετωπίζοντας τα ζητήματα προσβολής των απορρήτων καθορίζει με σαφήνεια την έννοια των μυστικών πληροφοριών στρατιωτικής σημασίας και ως τέτοιες θεωρεί τις πληροφορίες που αναφέρονται στην κατάσταση του στρατού και του πολεμικού υλικού, στα έργα οχύρωσης, στα κρυπτογραφικά μέσα συνεννόησης, στα σχέδια οργάνωσης ή σύνθεσης του στρατού, στα σχέδια επιστράτευσης, στα σχέδια μετακινήσεων και μεταφορών, στην υγεία και το φρόνημα του στρατού και, γενικά, σε κάθε αντικείμενο που νομίμως χαρακτηρίζεται ως απόρρητο. Σε άμεση συνάφεια ακολουθεί το επόμενο άρθρο 144 ΣΠΚ με τίτλο «Μετάδοση στρατιωτικών μυστικών» που προβλέπει την εξεταζόμενη περίπτωση του σμηνάρχου. Κατά το άρθρο 1 αυτού «Στρατιωτικός και όποιος ανήκει στην υπηρεσία του στρατού, που παράνομα και με πρόθεση παραδίδει η ανακοινώνει σε άλλον ή αφήνει με οποιονδήποτε τρόπο να περιέλθουν στην κατοχή ή στην γνώση άλλου μυστικές πληροφορίες στρατιωτικής σημασίας, τιμωρείται με κάθειρξη».
Ο υπαίτιος τιμωρείται έστω και μετά την έξοδό του από την υπηρεσία, αν οι μυστικές πληροφορίες είχαν περιέλθει στην κατοχή ή την γνώση του λόγω της υπηρεσίας του (παράγρ. 5}. Το εδάφιο τούτο τονίζεται ιδιαίτερα διότι υπάρχουν απόστρατοι Αξιωματικοί που εργάζονται σε εταιρείες ξένων κρατών, ακόμη και της Κίνας. Περαιτέρω σημειώνονται ακροθιγώς ορισμένα σημεία του άρθρου που δυνατόν να ενδιαφέρουν την επίμαχη υπόθεση: Το έγκλημα της μεταβίβασης των απορρήτων συντελείται με την παράδοση αυτών ή την άφεση, δηλ. από τότε που ο δράστης επιτρέπει τα απόρρητα στοιχεία να περιέλθουν σε γνώση τρίτου. Αν δεν υπάρχει παράδοση ή άφεση, το έγκλημα δεν συντελείται, δυνατόν, όμως, να στοιχειοθετηθεί απόπειρα.
Ομοίως απόπειρα υπάρχει όταν ο δράστης επιχειρεί να δώσει τα μυστικά αλλά, για οιονδήποτε λόγο, αποτυγχάνει. Το έγκλημα τιμωρείται με δόλο, έστω και ενδεχόμενο. Το κίνητρο του δράστη (οικονομικό, ιδεολογικό), βασικά είναι αδιάφορο. Συναυτουργία υπάρχει όταν ο δράστης συμπραγματώνει με άλλον (άλλους) την παράδοση των απορρήτων σε τρίτους. Αν ο τρίτος είχε έστω και μέρος της πρωτοβουλίας για μετάδοση κρατικών μυστικών ή συμμετείχε ενεργητικά στη διαρροή τους, τότε και ο ίδιος τελεί υπό κατασκοπεία.(άρθρο 22 ΣΠΚ ή 148 ΠΚ). Αν μάλιστα είχε την απόλυτη και αποκλειστική πρωτοβουλία των κινήσεων στην τρώση των μυστικών θα κριθεί ως αυτουργός κατασκοπείας ( 22 ΣΠΚ), ενώ οι κάτοχοι και γνώστες των μυστικών κατά περίπτωση ως αυτουργοί (144 παράγρ. 1 και 4).
Αναφορικά με την συρροή, τα απόρρητα στοιχεία μιας υπηρεσίας, θεωρούνται ότι αποτελούν ένα συμπαγές σύνολο (μονάδα) επί του οποίου στηρίζεται η διεθνής κρατική υπόσταση και κατά συνέπεια επιδέχονται μια μόνο προσβολή.
Επί παραδείγματι, αν κάποιος με την ίδια ενέργεια παρανόμως παρέδωσε σε τρίτους 10 έγγραφα, δεν θεωρείται ότι διαπράττει 10 μεταδόσεις αλλά μόνο μια. Ιδιαίτερα σύνθετο πρόβλημα συρροής ανακύπτει στις περιπτώσεις συμμετοχής στην μετάδοση στρατιωτικών μυστικών 144 ΣΠΚ και την κατασκοπεία( 22ΣΠΚ). Τέλος, η μετάδοση στρατιωτικών μυστικών μπορεί να συρρέει αληθινά με την υπεξαίρεση, 147 ΣΠΚ, την υπεξαγωγή εγγράφων, 222ΠΚ και την δωροληψία, 235 ΠΚ, ανάλογα με την σπουδαιότητα των πληροφοριών που φαίνεται να διέρρευσαν.
Οίκοθεν νοείται ότι το στρατοδικείο, προκειμένου να καταλήξει στην απόφασή του κατά την εκδίκαση της υπόθεσης και την επιμέτρηση της ποινής, θα επικαλεστεί και άλλα, περισσότερα άρθρα της Ποινικής Δικαιοσύνης.